Handjeklap op topniveau: hoe Orbán toch besloot Rutte te steunen

Tuesday 18 June 2024 - 13:30

Wanneer staakt de Roemeense president Klaus Iohannis zijn verzet tegen de benoeming van Mark Rutte als nieuwe NAVO-topman? Hij is nog altijd zélf kandidaat voor de post, maar ingewijden weten het zeker: het is een kwestie van uren, hooguit dagen voor het zover is. In de Roemeense media circuleerden eerder deze week al berichten dat Iohannis zich gaat terugtrekken.

Gisteren gingen Hongarije en Slowakije, de twee overige landen die nog niet akkoord waren, overstag. In de marge van de EU-top in Brussel sprak Rutte de leiders van beide landen.

Slowakije kreeg van hem toezeggingen dat hij als nieuwe secretaris-generaal van het militaire bondgenootschap zal zorgen voor het onder de aandacht houden van versterking van de luchtverdediging. Met Viktor Orbán sprak Rutte "na een open en goed gesprek" af de blik op de toekomst te richten.

Diplomatie

Dat gesprek volgde op intensief contact tussen de diplomatieke teams van de Nederlandse en de Hongaarse ambassadeurs bij de NAVO. Eind vorige week bespraken adviseurs van de beide regeringsleiders telefonisch het idee voor een verzoeningsgesprek tijdens de top. Het Hongaarse voorzitterschap van de EU komt eraan (op 1 juli) en Orbán wilde de kwestie uit de weg hebben.

Duidelijk moest worden onder welke voorwaarden Orbán bereid was Rutte alsnog te steunen. Een eerste eis was makkelijk te vervullen.

Opt-out

De Hongaren wilden de toezegging dat ze niet mee hoeven doen aan toekomstige NAVO-missies voor Oekraïne. Orbán onderhoudt nog altijd vriendschappelijke banden met de Russische president Poetin, tot ongenoegen van de andere leden van het militaire bondgenootschap. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg beloofde tijdens een bezoek aan Boedapest dat er geen beroep gedaan zal worden op Hongarije als het gaat om Oekraïne.

Aan een tweede Hongaarse eis voor steun aan Rutte was lastiger te voldoen. Orbán wilde excuses van Rutte voor een uitspraak in 2021. Voorafgaand aan een EU-top zei Rutte tegen de Nederlandse pers dat hij Hongarije "op de knieën" wil krijgen als het gaat om de anti-lhbti-wetgeving die het land gaat invoeren.

Als het ze niet bevalt, waarom gaan ze dan niet uit de EU?, vroeg Rutte zich af. Ruim drie jaar later was Orbán die woorden niet vergeten. Maar excuses komen er niet, zei de demissionair premier vannacht na afloop in Brussel.

Brief

De een-op-een-bijeenkomst tussen Orbán en Rutte in de Hongaarse delegatiekamer duurde amper een half uur. Hongarije heeft in dat gesprek niet meer om excuses gevraagd. Orbán neemt genoegen met de belofte van Rutte dat hij een brief aan hem zal schrijven waarin hij zegt dat hij zich realiseert dat zijn woorden "pijn hebben gedaan."

Die formulering is een "landingszone" waar de Hongaren mee akkoord zijn gegaan, hoort de NOS in Brussel. In Boedapest zullen de media die onder controle staan van Orbán de gekozen bewoordingen ongetwijfeld zien als een excuus.

Maar de Nederlanders zeggen de Hongaren duidelijk te hebben gemaakt dat Rutte publiekelijk zal ontkennen dat er excuses gemaakt zijn of dat hij zijn woorden uit 2021 terugneemt.