Marokko als model voor klimaatadaptatiefinanciering

Marokko wordt internationaal in de schijnwerpers gezet vanwege zijn aanpak om klimaatadaptatiefinanciering te mobiliseren, waarbij het Adaptatiefonds wijst op de ervaring van het land als een voorbeeld van hoe directe toegang tot klimaatfinanciering lokale projecten kan ondersteunen en de veerkracht tegen milieudruk kan versterken.

Bij de opening van de jaarlijkse bijeenkomst van nationale uitvoerende instanties in Rabat beschreef Mikko Ollikainen, directeur van het Adaptatiefonds, de ervaring van Marokko in klimaatfinancieringsengineering als een duidelijke illustratie van het potentieel van directe toegangmechanismen. Hij benadrukte vooral de langdurige samenwerking tussen het Adaptatiefonds en de Marokkaanse Agence de Développement Agricole, bekend als ADA.

Het partnerschap heeft projecten ondersteund die zijn ontworpen om kwetsbare plattelandsgemeenschappen te helpen zich aan te passen aan steeds moeilijkere klimaatomstandigheden. Een van de vlaggenschipinitiatieven is het Klimaatveranderingsadaptatieproject in Oasezones, bekend als PACCZO, dat $10 miljoen aan financiering ontving. Het project richtte zich op het verbeteren van traditionele irrigatiesystemen, bekend als khettaras, en versterkte het vermogen van ongeveer 1,7 miljoen mensen om met waterschaarste om te gaan.

De ervaring van Marokko komt op een moment dat de wereldwijde financieringskloof voor klimaatadaptatie blijft groeien. Marokkaanse functionarissen verwezen naar beoordelingen van het United Nations Environment Programme die aangeven dat de internationale publieke financiering die momenteel beschikbaar is voor adaptatie ver onder het niveau ligt dat door ontwikkelingslanden vereist is. De kloof heeft de druk op internationale instellingen vergroot om meer voorspelbare, langetermijnfinanciering te waarborgen.

Razi Bouzekri, secretaris-generaal belast met duurzame ontwikkeling bij het Marokkaanse Ministerie van Energietransitie en Duurzame Ontwikkeling, pleitte voor een sterkere mobilisatie van middelen voor het Adaptatiefonds. Hij benadrukte het belang van meerjarige verplichtingen en een bredere basis van bijdragers, stellende dat grotere voorspelbaarheid het fonds zou toestaan om langetermijnadaptatiestrategieën te ondersteunen en projecten te repliceren die al praktische resultaten hebben aangetoond.

Klimaatveerkracht is steeds belangrijker geworden voor Marokko, aangezien het land herhaaldelijk wordt geconfronteerd met periodes van droogte en groeiende druk op watervoorraden. Landbouw blijft een centraal onderdeel van de nationale economie en voedselzekerheid, goed voor gemiddeld tussen de 12% en 14% van het bruto binnenlands product, terwijl het levensonderhoud biedt aan ongeveer 40% van de economisch actieve bevolking, direct of indirect.

De adaptatiestrategie van het land koppelt daarom steeds meer klimaatveerkracht aan economische en sociale stabiliteit. Waterbeheer, landbouwproductiviteit en de diversificatie van plattelandsinkomens zijn belangrijke investeringsgebieden geworden, vooral in regio's waar langdurige droogte en waterschaarste extra druk op gemeenschappen uitoefenen.

Marokko bereidt ook een tweede grote initiatief voor in het Drâa-bekken, voortbouwend op de lessen van het oase-adaptatieproject. Het voorgestelde project streeft ernaar klimaatadaptatiemaatregelen uit te breiden, terwijl het plattelandsbedrijven ondersteunt en de veerkracht van lokale gemeenschappen en ecosystemen verbetert.

Het directe toegangmodel wordt als bijzonder belangrijk beschouwd omdat het geaccrediteerde nationale instellingen in staat stelt om klimaatprojecten te ontwikkelen en te beheren zonder volledig afhankelijk te zijn van internationale tussenpersonen. Marokkaanse functionarissen beweren dat deze aanpak de nationale eigenaarschap kan versterken, de lokale governance kan verbeteren en ervoor kan zorgen dat investeringen beter aansluiten bij binnenlandse prioriteiten.

Rachid Taheri, directeur klimaat en biodiversiteit bij het Ministerie van Energietransitie en Duurzame Ontwikkeling, zei dat de financieringsbehoeften voor de aanpassing van Marokko tegen 2035 $306 miljard kunnen bereiken. Ongeveer twee derde van die behoeften zal naar verwachting verband houden met de watersector, wat de verbinding tussen klimaatadaptatie, waterzekerheid en voedselzekerheid benadrukt.

De fundamenten van het directe toegangmechanisme werden gelegd via internationale klimaatonderhandelingen, waarbij Marokko een rol speelde in de bevordering van de aanpak tijdens het COP-proces. Het mechanisme stelt nationale instellingen nu in staat om projecten te ontwerpen en te leiden terwijl ze directe verbindingen onderhouden met internationale klimaatfondsen.

De internationale bijeenkomst in Rabat, gehouden van 15 tot 17 september, brengt vertegenwoordigers van 33 geaccrediteerde uitvoerende instanties van over de hele wereld samen, naast leden van het secretariaat van het Adaptatiefonds. De discussies zijn gericht op accreditatie, projectimplementatie, institutionele capaciteit, milieubeveiligingen, sociale waarborgen, genderoverwegingen en het verbeteren van de toegang tot adaptatiefinanciering.

De bijeenkomst biedt ook een kans voor Marokko om lessen te presenteren uit zijn ervaring in het mobiliseren van klimaatfinanciering en het implementeren van adaptatieprojecten in plattelands- en landbouwgebieden. De oasegebieden van het land behoren tot de belangrijkste gebieden die door deze inspanningen worden aangetrokken vanwege hun kwetsbaarheid voor waterschaarste en milieudegradatie.

Na de voltooiing van PACCZO in 2023 bereidt de Agence de Développement Agricole een ander vijfjarig initiatief voor dat gericht is op het versterken van de veerkracht van oase-ecosystemen en het verbeteren van de adaptieve capaciteit van gemeenschappen in het Drâa-bekken. Het project, ingediend bij het Adaptatiefonds voor $20 miljoen aan financiering, zou de provincies Ouarzazate, Zagora en Tinghir bestrijken.

Het voorgestelde programma zou zich richten op het verbeteren van waterbeheer en -toegang, het bevorderen van klimaatvriendelijke landbouw, het diversifiëren van inkomensgenererende activiteiten en het beschermen van de langetermijn duurzaamheid van oase-ecosystemen. Vrouwen en jongeren in plattelandsgemeenschappen zouden bijzondere aandacht krijgen als onderdeel van de inspanning om lokale economische kansen te versterken.

De ervaring van Marokko illustreert het groeiende belang van nationale instellingen bij het vertalen van internationale klimaatfinanciering naar projecten die zijn afgestemd op lokale realiteiten. Terwijl toegang tot voldoende financiering wereldwijd een grote uitdaging blijft, legt het Marokkaanse model de nadruk op nationale eigenaarschap, lokale uitvoering en langetermijnveerkracht als essentiële componenten van klimaatadaptatie.