Rijksoverheid voedt sociale onrust, zeggen wethouders

Friday 07 March 2025 - 15:55

Vrijwel alle wethouders (95 procent) vinden dat de rijksoverheid met ‘onwerkbare wet- en regelgeving’ maatschappelijke onrust veroorzaakt, waarbij ze specifiek doelen op asielwetgeving en wijzigingen in de energietransitieplannen. Ook 74 procent denkt dat gemeenten hier mede debet aan zijn, zo blijkt uit een nieuw onderzoek in opdracht van de Wethoudersvereniging.

Directeur Jeroen van Gool zei dat wethouders “alle zeilen bij moeten zetten” om stand te houden tegenover beleidswijzigingen en “onwerkbare wet- en regelgeving.” Als voorbeeld noemt hij asiel- en vluchtelingenwetgeving en ontwikkelingen in de energietransitie. Wethouders hebben budget- en beleidsvrijheid van de rijksoverheid nodig om hun taken te kunnen vervullen, aldus Van Gool. “Beide ontbreken nu.”

Het onderzoek onder wethouders werd uitgevoerd door het Expertisecentrum Veiligheid & Veerkracht. Een groot deel van de ruim tweehonderd geïnterviewde wethouders heeft ooit te maken gehad met maatschappelijke urgentie. Het vertrouwen in de politiek neemt af en “de wethouder staat centraal in dit speelveld”, aldus Van Gool.

Meer dan de helft van de wethouders gaf aan dat de onrust gevolgen heeft voor hun privéleven. Volgens Van Gool moet ook de onevenredige werkdruk van wethouders omlaag om het werk aantrekkelijker te maken. “Er moet snel een einde komen aan het dilemma waarin wethouders zich bevinden.”De onderzoekers voerden voor deze studie een literatuurstudie en een media-analyse uit. Ook interviewden ze 209 wethouders met een enquête. In totaal telt Nederland ongeveer 1.400 wethouders. Het Expertisecentrum Veiligheid & Veerkracht hield daarnaast twee focusgroepen en diverse interviews en casestudies.