Nederland: Politie waarschuwt voor nieuwe wet die illegaal verblijf strafbaar stelt

Saturday 05 July 2025 - 13:36

De Nederlandse politie waarschuwt nadrukkelijk voor de nieuwe asielwetgeving die illegaal verblijf strafbaar stelt. Volgens de politie kunnen de maatregelen de openbare veiligheid in gevaar brengen en het vertrouwen in de rechtshandhaving ondermijnen.

In een verklaring vrijdag zeiden politiefunctionarissen dat er "grote zorgen" zijn over de haalbaarheid, reikwijdte en effectiviteit van het voorstel voor strafbaarstelling. Ze betoogden dat de wetgeving suggereert dat "elke illegale vreemdeling hinderlijk is of zich schuldig maakt aan crimineel gedrag", een beeld dat de politie naar eigen zeggen "niet herkent".

De politie vreest dat de wet een vicieuze cirkel creëert waarin ongedocumenteerden die Nederland niet kunnen verlaten, herhaaldelijk worden vastgehouden zonder reëel vooruitzicht op terugkeer naar hun land van herkomst. Volgens een woordvoerder zouden ze hierdoor ook kwetsbaarder worden voor criminaliteit, zowel als slachtoffer als dader.

De wetgeving, die donderdag door de Tweede Kamer is aangenomen, verkort de verblijfsduur van een verblijfsvergunning van vijf naar drie jaar. Tijdelijke asielvergunningen worden elke drie jaar opnieuw beoordeeld en de procedures voor gezinshereniging worden strenger.

De wet introduceert een tweeledig asielsysteem dat onderscheid maakt tussen mensen die vluchten voor vervolging om redenen zoals etniciteit, religie of seksuele geaardheid, en mensen die vluchten voor oorlog of natuurrampen. Mensen in de laatste groep zullen naar verwachting sneller terugkeren en zullen minder rechten hebben.

Het meest controversiële element is echter de bepaling die illegaal verblijf strafbaar stelt. Iedereen die zonder geldige papieren verblijft, kan worden vervolgd, en ook mensen die hen helpen, riskeren sancties. De politie stelde dat dit ongedocumenteerde migranten ervan zou kunnen weerhouden om hulp te zoeken, misdrijven te melden of aangifte te doen uit angst gearresteerd te worden.

Wetshandhavers benadrukten dat ze naast het handhaven van de rechtsstaat "een wettelijke plicht hebben om mensen in nood te helpen". Ze noemden de gevolgen voor de openbare orde en de politie "onwenselijk en onwerkbaar" en zeiden dat er aanzienlijke twijfel bestaat of het strafbaar stellen van illegaal verblijf "de leefbaarheid, veiligheid en maatschappelijke stabiliteit in Nederland daadwerkelijk zou verbeteren".

De bepaling die de hulpverlening strafbaar stelt, is op het laatste moment door de PVV aan de wet toegevoegd en is volgens de politie nooit echt besproken. Om de steun van de NSC en de SGP te verwerven, heeft demissionair minister Van Weel van Asiel en Migratie ermee ingestemd dat dit deel van de wet pas in werking treedt nadat de Raad van State advies heeft uitgebracht.

Naar verwachting zal bij deze evaluatie onder meer aandacht worden besteed aan de vraag of mensen in de toekomst nog steeds een kom soep mogen aanbieden aan een ongedocumenteerde migrant of iemand mogen helpen die ziek is.

De politie achtte het passend dat de Raad van State de maatregel evalueert, gezien de verstrekkende gevolgen ervan. "Omdat het strafbaar stellen van illegaal verblijf enorme maatschappelijke gevolgen heeft, zijn een grondige consultatie en een haalbaarheidsonderzoek nodig", aldus de verklaring