Democratische Republiek Congo: Félix Tshisekedi lanceert een nationaal dialoog zonder rebellen

Friday 28 August 2026 - 08:23

Geconfronteerd met de toenemende politieke spanningen in de Democratische Republiek Congo, kondigt Félix Tshisekedi een brede nationale raadpleging aan om het klimaat in het land te kalmeren. Het proces moet politieke partijen, het maatschappelijk middenveld en verschillende bevolkingsgroepen betrekken, maar gewapende groepen worden uitgesloten. Een beslissing die de kritiek van de oppositie zou kunnen voeden, terwijl het debat over een mogelijke grondwetswijziging aanzwelt.

Een consultatie in twee fasen

De Congolese president wil een nieuwe politieke fase openen.

In een toespraak die donderdagavond op nationale televisie werd uitgezonden, heeft Félix Tshisekedi de oprichting van een dialoog aangekondigd om de spanningen in het land te verminderen. Het proces begint met consultaties die worden georganiseerd in de 26 provincies van de Democratische Republiek Congo, voordat het wordt afgesloten met nationale discussies in Kinshasa.

De exacte timing en praktische modaliteiten moeten nog worden meegedeeld. De staatshoofd heeft echter een limiet gesteld: het hele proces mag niet langer dan drie maanden duren.

Dit initiatief komt in een bijzonder gevoelige politieke context, gekenmerkt door het debat over een mogelijke wijziging van de grondwet.

Gewapende groepen uitgesloten van de discussies

Een van de belangrijkste bijzonderheden van het project betreft de lijst van deelnemers.

Félix Tshisekedi wil politieke partijen, maatschappelijke organisaties, religieuze en traditionele leiders, vertegenwoordigers van de economische wereld, academici en jeugd- en vrouwenorganisaties aan tafel brengen. Congolezen die in het buitenland wonen, moeten ook bij de consultaties worden betrokken.

Aan de andere kant kunnen gewapende groepen en personen die volgens de president namens buitenlandse machten handelen, niet deelnemen.

Deze uitsluiting is vooral gericht tegen de AFC/M23, een door Rwanda gesteunde rebellenbeweging volgens Kinshasa, die grote delen van het grondgebied in het oosten van het land controleert.

De keuze van de president zou een van de belangrijkste punten van wrijving kunnen worden rond de toekomstige dialoog.

De grondwettelijke kwestie in het hart van de spanningen

Achter dit initiatief schuilt een steeds gevoeliger politiek debat.

Een wet die in juni werd aangenomen, opent de mogelijkheid om bepaalde grondwetswijzigingen aan een referendum voor te leggen. De aanhangers van Félix Tshisekedi pleiten openlijk voor een hervorming die hem in staat zou stellen om een nieuw mandaat te verkrijgen.

De Congolese grondwet beperkt de president momenteel tot twee mandaten van vijf jaar. Félix Tshisekedi werd voor het eerst gekozen in 2018 en herkozen in 2023. Zijn huidige mandaat zou theoretisch eindigen in 2028.

De staatshoofd had eerder dit jaar al verklaard dat hij zich opnieuw beschikbaar zou stellen als de Congolezen dat zouden willen.

Dit vooruitzicht voedt al maandenlang de zorgen van de oppositie en verschillende invloedrijke actoren in de Congolese samenleving.

De katholieke kerk en de oppositie betwisten het project

De mogelijkheid van een grondwetswijziging stuit vooral op verzet van de katholieke kerk, die bijzonder invloedrijk is in de Democratische Republiek Congo, en van verschillende politieke partijen.

Een demonstratie die in juni tegen het hervormingsproject werd georganiseerd, werd met geweld door de veiligheidsdiensten uiteengejaagd.

De tegenstanders van de macht eisen nu een proces dat zij inclusiever achten. Ze willen dat de discussies ook gewapende groepen en aanhangers van de voormalige president Joseph Kabila betrekken.

De aangekondigde uitsluiting van gewapende groepen zou het zoeken naar een nationale consensus kunnen bemoeilijken, vooral in een land waar politieke en veiligheidskwesties nauw met elkaar verbonden zijn.

Een dialoog gelanceerd in een context van meerdere crises

De toekomstige dialoog zal niet plaatsvinden in een rustige omgeving.

In het oosten van de Democratische Republiek Congo blijft de veiligheidssituatie fragiel, met uitgestrekte gebieden onder controle van gewapende groepen. Aan deze crisis voegt zich nu een andere urgentie: een Ebola-epidemie die zich snel in het land verspreidt.

De macht zal dus haar politieke proces moeten leiden terwijl ze geconfronteerd wordt met grote veiligheids- en gezondheidsuitdagingen.

Een politiek risico

Door deze dialoog aan te kondigen, probeert Félix Tshisekedi het initiatief terug te nemen te midden van een groeiende contestatie rond de institutionele toekomst van het land.

De aangekondigde raadpleging kan een ruimte voor discussie bieden tussen de verschillende componenten van de Congolese samenleving. Maar het succes ervan zal grotendeels afhangen van het vermogen om de oppositie en het maatschappelijk middenveld te overtuigen van de neutraliteit van het proces.

De afwezigheid van gewapende groepen is al een onderwerp van controverse, terwijl het debat over een mogelijk derde mandaat de president onder toenemende politieke druk plaatst.

De dialoog die Félix Tshisekedi wenst, zou dus zowel een instrument van ontspanning kunnen worden als een nieuw strijdtoneel voor politieke confrontatie.