Wereldbank waarschuwt dat zwakke werkgelegenheid de armoedevermindering in Marokko kan vertragen

Marokko heeft de afgelopen twee decennia aanzienlijke vooruitgang geboekt in het verminderen van armoede, maar aanhoudende zwaktes op de arbeidsmarkt en diepe ongelijkheden tussen stedelijke en plattelandsgemeenschappen blijven verdere verbeteringen in de levensstandaard bedreigen. In een rapport dat op 9 oktober 2026 werd gepubliceerd, benadrukte de Wereldbank de noodzaak om economische winsten om te zetten in bredere toegang tot stabiele werkgelegenheid en duurzame huishoudinkomens.

De instelling merkte op dat de armoede tussen 2023 en 2025 afnam, ondersteund door een sterkere groei van het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking, verminderde inflatiedruk, met name op voedselprijzen, en verbeterde arbeidsinkomens in stedelijke gebieden. Deze winsten hebben echter niet alle bevolkingsgroepen gelijkmatig ten goede gekomen, aangezien vrouwen en plattelandsbewoners nog steeds aanzienlijke obstakels ondervinden voor economische deelname.

De economische activiteit in Marokko stond in 2025 op ongeveer 43%, volgens de cijfers die in het rapport worden genoemd. Dit vertegenwoordigde een daling van ongeveer 10 procentpunten vergeleken met 2000, waarbij de terugval vooral uitgesproken was in plattelandsgebieden. Het lage participatieniveau beperkt het aantal mensen dat in staat is om een regulier inkomen te verwerven en maakt het moeilijker voor kwetsbare huishoudens om hun financiële omstandigheden te verbeteren.

De genderkloof blijft een van de meest significante obstakels. De deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt bereikte in 2025 slechts 19,7%, vergeleken met 68,1% onder mannen. De ongelijkheid benadrukt het aanzienlijke ongebruikte potentieel binnen de Marokkaanse beroepsbevolking en de moeilijkheden waarmee veel vrouwen worden geconfronteerd bij het verkrijgen van betaald werk. Grotere deelname zou huishoudens kunnen helpen hun inkomensbronnen te diversifiëren en tegelijkertijd de productieve capaciteit van de economie te versterken.

Geografische ongelijkheden blijven ook aanzienlijk. Het gemiddelde huishoudverbruik in stedelijke gebieden is bijna twee keer zo hoog als dat van plattelandsgemeenschappen, wat de aanhoudende verschillen in economische kansen, inkomensniveaus en leefomstandigheden weerspiegelt. Deze ongelijkheden benadrukken het belang van beleid dat inspeelt op de specifieke behoeften van plattelandsbevolkingen in plaats van uitsluitend te vertrouwen op nationale economische groei om het welzijn te verbeteren.

Historische cijfers tonen de omvang van de vooruitgang van Marokko aan. Het nationale armoedecijfer daalde van 15,5% in 2001 naar 4,8% in 2013, voordat het in 2022 op 3,9% kwam, wat gelijkstaat aan ongeveer 1,456 miljoen mensen. Economische expansie en verbeterde toegang tot essentiële diensten droegen bij aan de langetermijndaling, hoewel de trend werd onderbroken door opeenvolgende schokken.

De COVID-19-pandemie, herhaalde droogtes en stijgende voedsel- en energieprijzen drukten extra op de koopkracht van huishoudens. Volgens de schattingen van de Wereldbank steeg het armoedecijfer van 1,7% in 2019 naar 3,9% in 2022. In dezelfde periode daalde het armoedecijfer op het platteland van 9,5% naar 6,9%, wat illustreert hoe armoede-indicatoren zich verschillend kunnen ontwikkelen in verschillende geografische gebieden en meetperiodes.

Internationale armoedegrenzen tonen verder de omvang van regionale ongelijkheden aan. Met behulp van de benchmark van de koopkrachtpariteit van $4,20 per persoon per dag, uitgedrukt in prijzen van 2021, stond het armoedecijfer in 2013 op 4,7% in stedelijke gebieden, vergeleken met 21,9% in plattelandsgemeenschappen. Deze cijfers zijn aangepast voor verschillen in koopkracht en moeten niet worden geïnterpreteerd als bedragen die zijn omgezet tegen actuele wisselkoersen.

Kinderen zijn een andere groep die verhoogde kwetsbaarheid ondervindt. De cijfers uit het rapport geven aan dat mensen onder de 15 jaar een armoedecijfer hadden van 15,4%, vergeleken met 10,2% onder degenen van 15 tot 64 jaar en 9% onder mensen van 65 jaar en ouder. De cijfers benadrukken het belang van ervoor te zorgen dat armoedeverminderingbeleid rekening houdt met de behoeften van huishoudens met kinderen en andere kwetsbare groepen.

Ongelijkheid blijkt moeilijker te verminderen dan armoede. De Gini-coëfficiënt van Marokko bleef gedurende een groot deel van de periode na 2000 dicht bij 0,4 voordat deze daalde naar 0,385, volgens een pilot-enquête uitgevoerd door de Hoge Raad voor Planning in 2019. De indicator meet hoe inkomen of consumptie over een bevolking is verdeeld, met hogere waarden die grotere ongelijkheid weerspiegelen.

Sociale bijstand blijft een belangrijke rol spelen in de bescherming van huishoudens met een laag inkomen, met name in plattelandsgebieden. Desondanks benadrukte de Wereldbank dat contante overdrachten alleen de structurele oorzaken van armoede niet kunnen oplossen. Terwijl financiële steun gezinnen kan helpen om te voldoen aan onmiddellijke behoeften, zijn blijvende verbeteringen afhankelijk van toegang tot productieve werkgelegenheid, betrouwbare inkomensbronnen en sterkere kansen voor economische mobiliteit.

De Marokkaanse regering heeft het creëren van banen tot een van haar prioriteiten gemaakt, met maatregelen die bedoeld zijn om investeringen te stimuleren, werkgelegenheid in plattelandsgemeenschappen te ondersteunen en de mechanismen op de arbeidsmarkt te verbeteren. De effectiviteit van deze inspanningen zal deels afhangen van de vraag of economische activiteit voldoende stabiele banen genereert om mensen die buiten de arbeidsmarkt blijven, vooral vrouwen en inwoners van achtergestelde regio's, op te nemen.

De beoordeling van de Wereldbank wijst op de noodzaak van een bredere aanpak die sociale bescherming combineert met beleid dat gericht is op het uitbreiden van productieve werkgelegenheid en het verminderen van regionale ongelijkheden. Het verbeteren van de toegang tot werk, het versterken van economische kansen op het platteland en het aanpakken van obstakels voor de deelname van vrouwen zou kunnen helpen ervoor te zorgen dat toekomstige groei een breder deel van de bevolking ten goede komt.

Voor Marokko is de centrale uitdaging niet langer alleen het verlagen van de armoedecijfers, maar het veerkrachtiger maken van die winsten. Het omzetten van economische vooruitgang in stabiele werkgelegenheid en gelijkmatiger verdeelde inkomens zal essentieel zijn om sociale kwetsbaarheid te beperken en de aanhoudende kloof tussen stedelijke en plattelandslevensstandaarden te verkleinen.