Vrijhandelsovereenkomst VS-Marokko: 20 jaar later blijven economische winsten achter bij verwachtingen

Thursday 05 September 2024 - 12:00

Twintig jaar nadat de Verenigde Staten en Marokko hun vrijhandelsovereenkomst (FTA) sloten, vertoont het economische landschap een gemengd beeld. Hoewel de bilaterale handel is gestegen van $ 1,3 miljard in 2006 tot $ 5,5 miljard in 2023, blijft de verwachte economische meevaller voor Marokko ongrijpbaar, volgens een recente analyse van het Washington Institute for Near East Policy.

Het rapport, geschreven door Sabina Henneberg, een Soref Fellow bij het instituut, benadrukt een aanhoudende handelsbalans die in de loop van de tijd is gegroeid. Het handelstekort van Marokko met de VS is bijna verdubbeld, van minder dan $ 1 miljard tot ongeveer $ 1,8 miljard tijdens de looptijd van de overeenkomst.

"Een aanhoudende, zelfs groeiende handelsbalans geeft aan dat het volledige economische potentieel van de [vrijhandelsovereenkomst] niet volledig wordt gerealiseerd", merkt Henneberg op in haar beoordeling.

Het reële BBP van Marokko is aanzienlijk gegroeid, meer dan verdubbeld van $ 63 miljard in 2005 tot $ 131 miljard in 2022. Deze economische expansie lijkt echter te worden aangestuurd door factoren die grotendeels onafhankelijk zijn van de vrijhandelsovereenkomst, zoals gunstige landbouwomstandigheden en de opkomst van Marokko als een "nearshoring"-productiecentrum.

Traditionele Marokkaanse export naar de VS heeft slechts een bescheiden groei doorgemaakt onder de vrijhandelsovereenkomst. Textiel bijvoorbeeld, verhoogde zijn aandeel in de Marokkaanse export naar de VS van 8% in 2008 tot 12% in 2021. Daarentegen zagen de exporten van kunstmest een dramatische stijging, van 7% naar 23% van de totale export in dezelfde periode.

De analyse suggereert dat het handelspact politieke en strategische belangen effectiever heeft gediend dan economische. Het heeft gefunctioneerd als een mechanisme voor de VS om de antiterrorisme-inspanningen van Marokko te belonen en robuuste banden te onderhouden te midden van politieke verschuivingen in de regio.

"Al met al lijkt de vrijhandelsovereenkomst politieke en strategische belangen meer te hebben gediend dan economische," merkt Henneberg op. Ze stelt verder dat "gezien de strategische sectoren die Marokko heeft gekozen om te ontwikkelen, de overeenkomst misschien nooit echt zijn potentieel zal waarmaken."

Ondanks deze uitdagingen, stelt het rapport dat de VS de overeenkomst kan gebruiken om de groei van Marokko te stimuleren. Aanbevelingen omvatten het ondersteunen van werkgelegenheid creërende industrieën zoals lichte productie, het identificeren van investeringen die milieu- en arbeidshervormingen stimuleren en het uitbreiden van Engelstalige opleidingen in Marokko.

De analyse wijst ook op aanhoudende zorgen over de zware rol van de staat in sommige Marokkaanse industrieën en een onderwijssysteem dat nog geen hooggekwalificeerde beroepsbevolking oplevert. Het stelt dat het aanmoedigen van verdere hervormingen om de markt te openen via het kader van de vrijhandelsovereenkomst nog steeds een werk in uitvoering is.

Nu de vrijhandelsovereenkomst tussen de VS en Marokko zijn derde decennium ingaat, is het een bewijs van de complexe wisselwerking tussen economische ambities en geopolitieke realiteiten. Hoewel het pact zijn oorspronkelijke economische beloften niet heeft waargemaakt, blijft het dienen als een basis voor strategische samenwerking tussen de twee landen.