Vervuiling en klimaatverandering treffen de Nederlandse zoetwaternatuur

Tuesday 09 June 2026 - 13:29

De kwaliteit van de Nederlandse meren, rivieren en moerasgebieden verslechtert na decennia van verbetering opnieuw, en dat schaadt planten, vissen en andere dieren in het wild, aldus de Nederlandse afdeling van het Wereld Natuur Fonds.

De nieuwste editie van het Living Planet Report Nederland, dat om de twee jaar verschijnt, meldt dat de situatie in de Nederlandse zoetwatergebieden is verbeterd dankzij een betere waterkwaliteit en strengere milieuregels, zo bericht nieuwswebsite Nu.nl.

Dit had ervoor gezorgd dat de otter en de bever goed konden gedijen en dat er meer moerasvogels zoals de blauwkeel te vinden waren. Maar die trend is nu omgeslagen, aldus de organisatie.

Onderzoekers bestudeerden de populatietrends van 176 verschillende soorten die in zoetwatergebieden leven. Ze constateerden een verbetering van 60% tussen 1990 en 2025, doordat nieuwe beperkingen de lozing van chemicaliën en afval verminderden. Daarentegen daalden de populaties op het land in dezelfde periode met zo'n 30%.

De meeste vooruitgang werd echter geboekt vóór 2010, aldus de onderzoekers. De huidige terugval is te wijten aan het verlies van natuurlijke oeverhabitats, veranderingen in het waterpeil en de afvoer van pesticiden in landbouwgebieden.

Daarnaast waarschuwen de onderzoekers dat medicijnresten, PFAS en klimaatverandering een "voortdurende en groeiende bedreiging" vormen, en dat inheemse soorten worden verdrongen door invasieve flora en fauna van elders, zoals de Amerikaanse rivierkreeft , die weinig natuurlijke vijanden heeft.

Volgend jaar moet Nederland voldoen aan de Europese waterkwaliteitsnormen, maar deskundigen zeggen dat het onwaarschijnlijk is dat Nederland die deadline haalt.

Het WWF en andere deskundigen roepen Nederland op om een alomvattend en geïntegreerd pakket maatregelen te ontwikkelen ter verbetering van de waterkwaliteit.

“Als je de natuur de ruimte geeft, komt ze terug”, aldus WWF-NL-directeur Jelle de Jong in de inleiding van het rapport. “Kijk naar de zeearend, de otter en de bever. De Nederlandse natuur is veerkrachtig. Maar als we willen dat de zoetwaternatuur het goed doet, moeten we er echt aan werken.”