Trumps belastingbeleid: tussen Amerikaanse belangen en internationale onthechting

Monday 21 April 2025 - 09:30

De terugkeer van Donald Trump naar het Amerikaanse presidentschap heeft opnieuw een einde gemaakt aan de internationale inspanningen om eerlijkere belastingen voor multinationals en rijken te bewerkstelligen. Getrouw aan zijn nationalistische politieke lijn kondigde Trump aan dat de Verenigde Staten zich terugtrekken uit de wereldwijde belastingovereenkomst onder toezicht van de OESO. Deze overeenkomst is bedoeld om technologiegiganten te belasten daar waar zij daadwerkelijk hun winsten maken. Deze stap is een duidelijke breuk met de toezeggingen die zijn gedaan onder de regering-Biden en dreigt jarenlange internationale onderhandelingen te verstoren.

Trump liet het niet bij deze terugtrekking. Ook dreigde hij met handelssancties tegen landen die digitale belastingen opleggen aan Amerikaanse bedrijven zoals Amazon, Google, Meta en Microsoft. In een presidentiële nota van 21 februari beschreef hij deze belastingen als "discriminerend en onevenredig" en beloofde hij tegenmaatregelen, waaronder douanerechten tot 20% op bepaalde Europese exportproducten.

Dit klimaat van spanning roept herinneringen op aan zijn eerste ambtstermijn, waarin Trump Frankrijk al met handelsrepresailles had bedreigd als reactie op de in 2019 ingevoerde belasting op digitale diensten. Sindsdien hebben verschillende Europese landen het Franse voorbeeld gevolgd en aanzienlijke inkomsten gegenereerd voor hun overheidsfinanciën. Zo zal Frankrijk in 2024 ongeveer € 780 miljoen aan deze belasting ontvangen, terwijl het Verenigd Koninkrijk ongeveer £ 800 miljoen per jaar zal ontvangen. Onder druk van Washington ziet Londen zich echter mogelijk gedwongen zijn standpunt te herzien, hoewel de Britse minister van Handel Jonathan Reynolds onlangs verklaarde dat deze belasting "niet ononderhandelbaar is".

De internationale overeenkomst die in 2021 onder auspiciën van de OESO werd onderhandeld en waaraan zo'n 140 landen deelnamen, is gebaseerd op twee pijlers: het heffen van belasting over winsten in de landen waar de winst wordt gemaakt en de invoering van een wereldwijde minimumvennootschapsbelasting van 15%. Dit project ligt nu stil en de terugkeer van Trump dreigt het definitief te vernietigen. Econoom Gabriel Zucman is van mening dat een krachtig antwoord van de Europese Unie noodzakelijk is om een totale mislukking van deze structurele hervorming te voorkomen.

Wat de belastingheffing op grote vermogens betreft, zijn de vooruitzichten net zo onzeker. Het voorstel dat Brazilië deed als onderdeel van het G20-voorzitterschap, was gericht op het invoeren van een wereldwijde belasting van 2% op het nettovermogen van miljardairs. Dat zou jaarlijks tot wel 250 miljard dollar kunnen opleveren. Maar dit initiatief stuit op hevig verzet vanuit de Verenigde Staten, die wordt geleid door een president die fel gekant is tegen elke belastingverhoging voor de rijkste mensen.

Gezien deze impasse riep de Franse econoom Thomas Piketty tijdens een conferentie in Parijs op tot een paradigmaverschuiving. Volgens hem moeten we niet langer wachten tot er wereldwijd consensus is, maar moeten we landen die dat willen juist aanmoedigen om unilateraal te handelen. "Zodra een groep machtige landen dit soort hervormingen doorvoert, wordt het een wereldwijde standaard", zei hij, waarmee hij opriep tot eerlijkere belastingheffing, ondanks het gebrek aan inzet van de grootmachten.