Stevent de wereld af op een nieuwe prijsstijging en een voedselcrisis?

Friday 10 April 2026 - 18:00

Nu de militaire spanningen rond Iran oplopen, groeit de bezorgdheid over een nieuwe golf van prijsstijgingen en een wereldwijde voedselcrisis. Experts geven uiteenlopende interpretaties van een situatie die de voedselbalans op wereldniveau zou kunnen verstoren, variërend van vroege waarschuwingen tot meer genuanceerde analyses.

Volgens een analyse gepubliceerd in Foreign Policy bevindt de wereld zich mogelijk al in de beginfase van een voedselcrisis, ook al zijn de effecten daarvan nog niet zichtbaar op de markten. Ertharin Cousin, voormalig directeur van het Wereldvoedselprogramma, legt uit dat crises al beginnen ruim voordat de prijzen stijgen, zodra de basis van de landbouwproductie verzwakt is, met name de toegang tot meststoffen.

De Golfstaten bekleden een strategische positie in dit systeem, niet alleen als energieproducenten, maar ook als essentiële leveranciers van landbouwinputs zoals ureum en ammoniak. Deze meststoffen, cruciaal voor de landbouwproductiviteit, zijn sterk afhankelijk van aardgas. Elke verstoring van de aanvoer of handelsroutes, met name via de Straat van Hormuz, heeft daarom directe gevolgen voor de wereldwijde landbouwkosten.

Sinds het begin van het conflict zijn de prijzen van stikstof- en fosfaatkunstmest met 20 tot 40 procent gestegen, waardoor boeren hun strategieën hebben moeten aanpassen: minder gebruik van inputs, andere gewassen of het uitstellen van de aanplant. Grote landen zoals Brazilië, India en de Verenigde Staten overwegen al om prioriteit te geven aan gewassen die minder kunstmest nodig hebben, wat uiteindelijk zou kunnen leiden tot een daling van de productie van essentiële granen zoals tarwe, maïs en rijst.

Daarnaast spelen klimaatrisico's een rol, met name het La Niña-fenomeen, dat droogte kan veroorzaken in belangrijke landbouwgebieden zoals Zuid-Amerika en Oost-Afrika, waardoor de druk op de opbrengsten verder toeneemt.

Een analyse van Bloomberg biedt echter een meer genuanceerd perspectief. Grondstoffenspecialist Javier Blas is van mening dat een dreigende voedselcrisis onwaarschijnlijk blijft. In tegenstelling tot de crisis van 2022, die verband hield met het Russisch-Oekraïense conflict, treft de huidige oorlog geen belangrijk graanproducerend gebied direct.

Marktgegevens bevestigen deze relatieve stabiliteit: sinds het begin van de spanningen zijn de prijzen van tarwe en maïs slechts met ongeveer 4% gestegen, sojabonen met 1%, terwijl de rijstprijs zelfs met ongeveer 6% is gedaald en een historisch laag niveau heeft bereikt. Bovendien blijven de wereldwijde voorraden hoog: circa 280 miljoen ton tarwe en 190 miljoen ton rijst, niveaus die aanzienlijk hoger liggen dan tijdens de crisis van 2007-2008.

Desalniettemin blijven er risico's op de middellange termijn bestaan. De prijs van ureum is in sommige markten al sterk gestegen als gevolg van logistieke en energieproblemen. Mocht het conflict aanhouden, dan zouden de hogere kosten van meststoffen en energie geleidelijk de landbouwproductie en daarmee de voedselprijzen kunnen beïnvloeden.

In deze context zijn verschillende analisten van mening dat het grootste gevaar eerder financieel dan voedselgerelateerd zou kunnen zijn, met name voor ontwikkelingslanden die landbouwinputs subsidiëren. Deze landen zouden te maken kunnen krijgen met toenemende budgettaire druk, zelfs voordat er daadwerkelijke tekorten ontstaan.

Hoewel de huidige indicatoren dus nog geen dreigende wereldwijde voedselcrisis signaleren, benadrukken ze wel de toenemende kwetsbaarheid van het mondiale voedselsysteem. Door geopolitieke spanningen, de afhankelijkheid van kunstmest en klimaatonzekerheden lijken de omstandigheden voor een toekomstige schok zich geleidelijk aan te vormen.