Oppositie valt Jetten aan vanwege pensioenleeftijd en bezuinigingen

De nieuwe coalitie van D66, CDA en VVD is onder vuur komen te liggen vanwege haar plannen om de wettelijke pensioenleeftijd te verhogen en de uitgaven voor ouderenzorg te verlagen. Dit gebeurde tijdens het eerste parlementaire debat sinds de publicatie van het coalitieakkoord.

Oppositiepartijen beschuldigden het centrumrechtse trio ervan een zeven jaar oude overeenkomst met vakbonden en werkgevers te hebben geschonden door het mechanisme zodanig te wijzigen dat dertigers tot hun zeventigste moeten werken.

Een motie van de linkse coalitie GroenLinks-PvdA, waarin parlementsleden werden opgeroepen het plan af te wijzen, werd niet aangenomen nadat partijen aan de rechterkant weigerden deze te steunen. De motie leidde echter wel tot felle woordenwisselingen tijdens het debat.

GL-PvdA-leider Jesse Klaver noemde het een "valse start" voor de minderheidsregering, die de steun van oppositiepartijen nodig zal hebben om haar wetgeving door het parlement te loodsen.

"Het is jullie verantwoordelijkheid om meerderheden te vinden," zei Klaver tegen D66-leider Rob Jetten. "Jullie hebben de afspraken die we in de pensioenovereenkomst hebben gemaakt eenzijdig laten varen. Waarom zouden we in vredesnaam een ​​overeenkomst met jullie sluiten als jullie op elk moment kunnen zeggen: vergeet het maar, die afspraken hebben nooit bestaan?"

“Gebroken beloften”

Jetten benadrukte dat de nieuwe regels, die de pensioenleeftijd zullen verhogen in lijn met de levensverwachting, pas in 2033 van kracht zouden worden en dat zijn regering eerst overleg zou plegen met oppositiepartijen en organisaties zoals vakbonden. "Het is aan ons om voldoende steun te vinden", zei hij.

Jan Struijs, van de gepensioneerdenpartij 50Plus, bekritiseerde de coalitiepartijen eveneens omdat ze "een moeizaam bereikt pensioenakkoord" hadden geschonden, een akkoord dat "door een vorig kabinet was beloofd".

Struijs, een voormalig politievakbondsleider, riep Jetten op om een ​​uitzondering te maken voor werknemers met fysiek zware beroepen. "Ik weet hoe zwaar het is om 43 jaar lang in de frontlinie van onze samenleving te staan, of het nu bij de politie, de gezondheidszorg of het leger is", zei hij.

Zoals verwacht stemden de parlementsleden aan het einde van het debat voor de coalitieovereenkomst en gaven ze Jetten de opdracht een regering te vormen, die naar verwachting op 23 februari zal worden beëdigd. Het debat was echter een vroege test van de bereidheid van de oppositiepartijen om met de coalitie samen te werken aan het behalen van meerderheden.

Rianne Letschert, die door Jetten was aangesteld om de twee maanden durende onderhandelingen tussen D66, VVD en CDA te leiden, zei: "De keuze die deze partijen hebben gemaakt om een ​​minderheidskabinet te vormen, is meer dan slechts een procedurele stap.

Zorg en asiel

“Het markeert een nogal ongebruikelijke politieke realiteit: nieuw, onbekend en voor velen, denk ik, behoorlijk gespannen. Maar ik denk dat de keuzes die de partijleiders hebben gemaakt een constellatie kunnen opleveren die onze democratie versterkt, mits deze zorgvuldig wordt vormgegeven.”

Linkse partijen zullen waarschijnlijk druk uitoefenen op het kabinet om een ​​aantal maatregelen op het gebied van sociale zekerheid te schrappen, waaronder een bezuiniging van 2 miljard euro op ouderenzorg en lagere uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid. Rechts zullen ze echter weerstand ondervinden tegen hun plannen voor asiel, milieu en stikstofreductie.

Annabel Nanninga van JA21, de grootste rechtse oppositiepartij met negen zetels, riep het kabinet op om de belastingen te verlagen en meer maatregelen te nemen om het aantal asielzoekers dat het land binnenkomt te verminderen.

De coalitie heeft beloofd de asielwetgeving van de vorige regering over te nemen. Deze wetgeving zou het voor vluchtelingen moeilijker maken om hun familie naar Nederland te laten komen en zou hen verplichten om elke drie jaar een nieuwe verblijfsvergunning aan te vragen. Nanninga vond echter dat de plannen niet ver genoeg gingen: "We kunnen er nu niet mee omgaan", zei ze.

Begrotingstekort

De strengere uitgavenplannen van het kabinet omvatten een begrotingstekortlimiet van 2%, lager dan het maximum van 3% dat de Europese Unie hanteert. Dit voedt de suggestie dat er ruimte wordt ingebouwd om concessies te doen aan oppositiepartijen.

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker noemde de overeenkomst een oefening in "rechtse boekhouding" die vooral kwetsbare gezinnen met een uitkering of langdurig zieken hard zou treffen.

Maar Yesilgöz waarschuwde: "De staatsschuld loopt al op. Als we zeggen dat we overal geld tegenaan kunnen gooien zonder pijn te veroorzaken, zullen we de last uiteindelijk doorschuiven naar toekomstige generaties en alle reserves weghalen die we hebben voor een nieuwe coronacrisis of een crisis in Oekraïne."

De oppositiepartijen richtten zich ook op het voorstel om de eigen bijdrage voor de ziektekostenverzekering te verhogen van €385 naar €460 per jaar en de maximale duur van de werkloosheidsuitkering te verkorten van één naar twee jaar.

Klaver zei dat "hardwerkende mensen" de prijs zouden betalen voor de plannen van het nieuwe kabinet om de defensie-uitgaven te verhogen door 16,5 miljard euro te bezuinigen op de gezondheidszorg en sociale zekerheid, en door een extra inkomstenbelasting in te voeren, de zogenaamde "vrijheidsbijdrage".

Ziektekostenverzekering

Chris Stoffer, leider van de orthodox-protestantse SGP, zei: "Voor mensen die tussen de €30.000 en €70.000 à €80.000 verdienen, blijven de klappen zich opstapelen." Maar Dilan Yesilgöz, van de rechtse coalitiepartij VVD, hield vol dat de kosten "door iedereen worden gedeeld".

Henri Bontenbal, leider van de derde coalitiepartner CDA, zei dat hij aanvankelijk terughoudend was geweest om de kosten van de ziektekostenverzekering te verhogen, maar benadrukte: "Het zou onverantwoord zijn als we het niet zouden doen, zelfs als we de kiezers pijnlijke keuzes moeten uitleggen."

Bontenbal stelde de christelijke partijen, SGP en CU, gerust over het gebrek aan details over medisch-ethische kwesties in het coalitieakkoord. Hun leiders waren bezorgd dat D66, dat een belangrijke rol speelde bij de invoering van euthanasie in Nederland, later zou kunnen proberen de beperkingen op draagmoederschap en embryo-onderzoek te versoepelen.

"U zult zich uit eerdere coalities herinneren dat de partijen elkaar niet zullen verrassen of elkaar voor de voeten zullen lopen, en zeker niet de oppositie," aldus Bontenbal.

Sommige partijleiders sloten samenwerking met de coalitieplannen ronduit uit, met name Geert Wilders van de extreemrechtse PVV, die de drie partijen ervan beschuldigde "Nederland leeg te zuigen en het aan Jesse Klaver te geven".

Ook socialistische partijleider Jimmy Dijk drong er bij zijn collega's in de oppositie op aan geen deals te sluiten met D66, VVD en CDA. "Doe het niet, want ze zullen je in de rug steken."