Noorwegen staat onder parlementaire controle over diplomatieke banden met Epstein

De diplomatieke instelling van Noorwegen wordt geconfronteerd met een ongewoon brede parlementaire onderzoek na onthullingen over contacten tussen Jeffrey Epstein en verschillende prominente figuren die verbonden zijn aan de politieke en diplomatieke kringen van het land.

Het Noorse Parlement, het Storting, begon op 30 september met openbare hoorzittingen terwijl de Commissie voor Controle en Grondwettelijke Zaken uitleg zocht van huidige en voormalige ministers die verantwoordelijk zijn voor buitenlandse zaken en ontwikkelingsbeleid. Elf ambtenaren zijn opgeroepen om getuigenis af te leggen, waaronder premier Jonas Gahr Støre, die eerder als minister van Buitenlandse Zaken heeft gediend.

De hoorzittingen zijn bedoeld om niet alleen individuele relaties te onderzoeken, maar ook de procedures, toezichtmechanismen en de institutionele cultuur rondom de Noorse diplomatieke dienst. Het onderzoek volgt op de vrijgave van documenten met betrekking tot Epstein, de Amerikaanse financier en veroordeelde seksdelinquent die in 2019 in de gevangenis overleed.

Financiering van het ministerie van Buitenlandse Zaken onder nieuw toezicht

Een van de centrale kwesties betreft de publieke financiering die gedurende meerdere decennia is verstrekt aan het International Peace Institute, een in New York gevestigde denktank met langdurige banden met de Noorse diplomatie.

Volgens de informatie die door het Parlement is onderzocht, heeft het Noorse ministerie van Buitenlandse Zaken tussen 1997 en 2018 meer dan 130 miljoen Noorse kroon verstrekt. Het instituut werd van 2005 tot 2020 geleid door Terje Rød-Larsen, een prominente Noorse diplomaat en een van de belangrijkste figuren die betrokken waren bij de Oslo-akkoorden van 1993.

De financiële relatie is opnieuw onder de loep genomen na onthullingen over de relatie van Rød-Larsen met Epstein. De Noorse autoriteiten onderzoeken ook Rød-Larsen en zijn vrouw, diplomaat Mona Juul, vanwege beschuldigingen van verzwaarde corruptie. Beiden hebben wangedrag ontkend.

Het parlementaire proces kijkt daarom verder dan persoonlijke contacten met Epstein naar vragen over het beheer van publieke middelen en mogelijke belangenconflicten.

Støre wijst claims van systematische invloed van de hand

Tijdens zijn verschijning voor de commissie volhield premier Jonas Gahr Støre dat hij nooit een relatie met Epstein heeft gehad en betoogde dat de onthullingen niet aantonen dat de financier invloed heeft gehad op het Noorse buitenlands beleid of ontwikkelingshulp.

Støre, die van 2005 tot 2012 minister van Buitenlandse Zaken was, erkende dat de regels die belangenconflicten beheersen, verder moeten worden versterkt. Tegelijkertijd onderscheidde hij individuele tekortkomingen van de werking van de buitenlandse dienst als geheel, en zei dat geen enkel systeem dat mensen omvat, het risico op misbruik van vertrouwen volledig kan uitsluiten.

Zijn getuigenis plaatste de kwestie binnen een breder debat over hoe Noorwegen een internationaal actieve diplomatieke dienst kan behouden, terwijl ervoor wordt gezorgd dat contacten met krachtige particuliere individuen onderworpen blijven aan passende waarborgen.

Brende ondervraagd over contacten met Epstein

Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Børge Brende stond ook op de agenda om voor de commissie te getuigen op woensdag. Brende trad eerder af als voorzitter en CEO van het World Economic Forum na onthullingen over zijn relatie met Epstein.

Volgens Reuters vertelde Brende tijdens de hoorzitting dat zijn contacten met Epstein plaatsvonden nadat hij het ministerie van Buitenlandse Zaken had verlaten en bestonden uit drie diners, evenals uitwisselingen via e-mail en sms. Hij erkende ook dat hij aanvankelijk had ontkend Epstein te hebben ontmoet toen hij werd ondervraagd door de Noorse krant Aftenposten en verontschuldigde zich vervolgens voor het niet waarachtig zijn.

Zijn getuigenis voegt een nieuwe dimensie toe aan het parlementaire onderzoek: niet alleen hoe ambtenaren met Epstein omgingen, maar ook hoe die contacten vervolgens werden onthuld en behandeld.

Andere prominente figuren worden afzonderlijk onderzocht

De onthullingen over Epstein hebben ook de aandacht gevestigd op de voormalige Noorse premier en minister van Buitenlandse Zaken Thorbjørn Jagland. Hij is via de vrijgegeven documenten aan Epstein gekoppeld en wordt naar verluidt in Noorwegen onderzocht vanwege vermoedelijke verzwaarde corruptie. Jagland heeft wangedrag ontkend en staat niet op de lijst van ambtenaren die voor de parlementaire commissie verschijnen.

Rød-Larsen en Juul zijn eveneens onderwerp van afzonderlijke politieonderzoeken en hebben beschuldigingen van crimineel gedrag afgewezen. Hun professionele geschiedenissen geven de zaak bijzondere betekenis voor de Noorse diplomatieke instelling, gezien hun rollen in internationale vredesinspanningen en het Oslo-vredesproces.

Een bredere evaluatie van diplomatiek bestuur

De parlementaire hoorzittingen maken deel uit van een bredere evaluatie. Het Storting heeft ook een onafhankelijke commissie opgericht met academici en juridische experts om de kwesties die door de Epstein-gerelateerde onthullingen zijn opgeworpen en de implicaties voor de Noorse autoriteiten te onderzoeken.

De evaluatie zal naar verwachting meer dan drie decennia van diplomatiek activiteit bestrijken en is bedoeld om bij te dragen aan sterkere normen van integriteit en transparantie in het openbaar bestuur. De bevindingen worden begin 2028 verwacht.

Voor Noorwegen gaat het proces nu verder dan de vraag naar individuele associaties met Epstein. Het roept bredere institutionele vragen op over hoe diplomatieke netwerken worden gemonitord, hoe publieke middelen worden beheerd en hoe belangenconflicten worden geïdentificeerd voordat ze het vertrouwen in openbare instellingen kunnen ondermijnen.

De hoorzittingen plaatsen de buitenlandse dienst van het land daarom onder voortdurende controle terwijl de Noorse autoriteiten afzonderlijke onderzoeken naar verschillende betrokkenen in de zaak voortzetten.