Na vijf jaar burgeroorlog organiseert de junta in Myanmar verkiezingen

Sunday 28 December 2025 - 08:45

De stemming begon op zondag 28 december in Myanmar, waar de verkiezingen streng gereguleerd zijn. De regerende junta presenteert de verkiezingen als een terugkeer naar de democratie, vijf jaar nadat ze de vorige gekozen regering afzette en daarmee een burgeroorlog ontketende.

Voormalig burgerleider Aung San Suu Kyi zit nog steeds gevangen en haar enorm populaire partij werd ontbonden nadat soldaten in februari 2021 een einde maakten aan een tien jaar durend democratisch experiment.

Activisten, westerse diplomaten en het hoofd van de mensenrechtenorganisatie van de VN hebben de gefaseerde verkiezingen, die een maand duren, allemaal veroordeeld. Ze wijzen op een stembiljet vol met bondgenoten van het leger en een hardhandig optreden tegen dissidenten.

De pro-militaire Union Solidarity and Development Party (USDP) zal naar verwachting de grootste partij worden, wat volgens critici neerkomt op een herdefiniëring van de krijgswet.

Het Zuidoost-Aziatische land met ongeveer 50 miljoen inwoners wordt verscheurd door een burgeroorlog en er zal niet gestemd worden in de door rebellen gecontroleerde gebieden. In het door de junta gecontroleerde gebied begon de eerste van drie rondes om 6:00 uur 's ochtends (23:30 GMT zaterdag), onder meer in kiesdistricten in de steden Yangon, Mandalay en de hoofdstad Naypyidaw.

Het leger regeerde Myanmar gedurende het grootste deel van zijn geschiedenis na de onafhankelijkheid, voordat een periode van tien jaar werd ingeluid door een burgerregering die, gedreven door optimisme en hervormingen, de teugels in handen nam. Maar nadat Suu Kyi's Nationale Liga voor Democratie (NLD) de pro-militaire tegenstanders verpletterend versloeg bij de verkiezingen van 2020, greep Min Aung Hlaing de macht in een staatsgreep, waarbij hij beweerde dat er op grote schaal verkiezingsfraude had plaatsgevonden.

Suu Kyi zit een gevangenisstraf van 27 jaar uit voor misdrijven variërend van corruptie tot het overtreden van de Covid-19-maatregelen, aanklachten die mensenrechtenorganisaties afdoen als politiek gemotiveerd. De meeste partijen die deelnamen aan de verkiezingen van 2020, waaronder die van Suu Kyi, zijn sindsdien ontbonden.

Het Aziatisch Netwerk voor Vrije Verkiezingen zegt dat 90% van de zetels bij de vorige verkiezingen naar organisaties ging die zondag niet op de stembiljetten zullen staan.

Nieuwe elektronische stemmachines zullen het invullen van blanco kandidaten of ongeldige stembiljetten niet toestaan.

De junta vervolgt meer dan 200 mensen voor het overtreden van draconische wetgeving die "verstoring" van de verkiezingen verbiedt, waaronder protest of kritiek.

"Deze verkiezingen vinden duidelijk plaats in een klimaat van geweld en repressie", zei VN-mensenrechtencommissaris Volker Turk eerder deze week.

De tweede stemronde vindt over twee weken plaats, gevolgd door de derde en laatste ronde op 25 januari, maar de junta heeft toegegeven dat er in bijna een vijfde van de kiesdistricten voor het lagerhuis geen verkiezingen kunnen plaatsvinden.

Toen het leger de macht greep, sloeg het de pro-democratische protesten neer, en veel activisten verlieten de steden om als guerrillastrijders te vechten aan de zijde van de legers van etnische minderheden die al lange tijd de macht hebben in de randgebieden van Myanmar.

"Er zijn veel manieren om vrede in het land te sluiten, maar ze hebben die niet gekozen – ze hebben in plaats daarvan voor verkiezingen gekozen," zei Zaw Tun, een officier van de pro-democratische Volksverdedigingsmacht in de noordelijke regio Sagaing.