Mondiale economie onder druk omdat energieschok de onzekerheid vergroot

Sunday 12 April 2026 - 14:53

De wereldeconomie begeeft zich opnieuw door turbulente wateren, nu een nieuwe energieschok in verband met het conflict in het Midden-Oosten bijdraagt aan een reeks ontwrichtingen die de economische dynamiek de afgelopen tien jaar opnieuw hebben vormgegeven. Van de COVID-19-pandemie tot de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, en nu de escalerende spanningen tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël, worden beleidsmakers geconfronteerd met een langdurige periode van instabiliteit.

In het centrum van de jongste crisis ligt de Straat van Hormuz, een cruciale slagader waardoor bijna een vijfde van de mondiale olie- en gasvoorraden stroomt. Verstoringen in deze nauwe doorgang hebben geleid tot een stijging van de energieprijzen, waardoor de vrees voor een aanhoudende mondiale schok groter is geworden dan eerdere crises in 1973, 1979 en 2022 samen.

De hernieuwde volatiliteit op de energiemarkten bemoeilijkt de inspanningen van centrale banken om de inflatie te stabiliseren. Na jaren van agressieve monetaire verkrapping, gevolgd door voorzichtige versoepeling, worden beleidsmakers nu geconfronteerd met een moeilijke evenwichtsoefening: het in bedwang houden van de stijgende prijzen zonder de economische groei te onderdrukken.

Het Internationale Monetaire Fonds zal naar verwachting zijn mondiale vooruitzichten naar beneden bijstellen, waarbij hogere olie- en gasprijzen als een belangrijk risico worden genoemd. Directeur Kristalina Georgieva heeft al gewaarschuwd dat de inflatievoorspellingen waarschijnlijk zullen stijgen, als gevolg van de bredere impact van geopolitieke spanningen en handelsfragmentatie.

De opeenvolging van mondiale schokken heeft structurele kwetsbaarheden blootgelegd, vooral in de toeleveringsketens en de energieafhankelijkheid. Landen heroverwegen hun strategieën steeds meer, met een toenemende nadruk op diversificatie, hernieuwbare energie en regionale partnerschappen.

Sommige landen, waaronder China, hebben hun veerkracht versterkt door middel van het aanleggen van voorraden en diversificatie. Anderen, vooral in Europa en Azië, blijven sterk blootgesteld aan energieverstoringen, wat de ongelijke mondiale vooruitzichten onderstreept.

Het Internationaal Energieagentschap heeft de huidige crisis beschreven als een ongekende omvang, die aanleiding geeft tot gecoördineerde vrijgave van strategische reserves en noodmaatregelen zoals brandstofrantsoenering en subsidies.

Ondanks een tijdelijk staakt-het-vuren blijft de onzekerheid groot na de mislukte onderhandelingen in Islamabad. Het potentieel voor een hernieuwde escalatie blijft zwaar wegen op de mondiale markten en heeft gevolgen voor de productie, de handel en de consumentenvraag.

Ook de humanitaire zorgen nemen toe. Het Wereldvoedselprogramma heeft gewaarschuwd dat langdurige conflicten miljoenen mensen in de voedselonzekerheid kunnen duwen, vooral in importafhankelijke regio's in Afrika en Azië.

Ondertussen worden de grote economieën met hun eigen uitdagingen geconfronteerd. De Verenigde Staten kampen met hernieuwde inflatiedruk, terwijl China kampt met een vertragende vraag en structurele zwakheden. Opkomende markten blijven op hun beurt kwetsbaar voor externe schokken en volatiele kapitaalstromen.

Terwijl de wereld zich aanpast aan een tijdperk dat wordt gekenmerkt door frequente verstoringen, wordt de veerkracht als nooit tevoren op de proef gesteld. Regeringen zetten begrotingsmaatregelen in om de impact op te vangen, maar de stijgende staatsschuld beperkt hun manoeuvreerruimte.

Vooruitkijkend zijn economen het erover eens dat de handelsfragmentatie en de energie-instabiliteit waarschijnlijk niet snel zullen verdwijnen. Zelfs in het geval van een duurzame vrede kan het herstel van de huidige schok maanden, zo niet jaren duren.

Voorlopig lijkt de wereldeconomie stand te houden, maar slechts net. De stabiliteit op de lange termijn zal afhangen van hoe effectief landen zich aanpassen aan een steeds complexer en onzekerder geopolitiek landschap.