Kabinet plant strengere handhaving van de Nederlandse taalplicht

Thursday 11 June 2026 - 13:30

Gemeenten die er niet in slagen de uitkeringen van bijstandsgerechtigden die onvoldoende Nederlands spreken te verlagen, zullen financiële sancties opgelegd krijgen. Dit blijkt uit plannen die momenteel worden opgesteld door minister van Sociale Zaken Thierry Aartsen, zo meldde De Telegraaf woensdag.

Sinds 2016 moeten mensen die een uitkering ontvangen, Nederlands spreken op niveau 1F – ongeveer het niveau waarop kinderen de basisschool verlaten. De regel geldt voor alle uitkeringsgerechtigden, ongeacht hun afkomst, maar betreft in de praktijk vooral vluchtelingen met een verblijfsvergunning.

Volgens het document zullen gemeenteraden die weigeren de regel toe te passen eerst een formele waarschuwing en instructies ontvangen om de normen te verbeteren. Als dat niet lukt, zal het college van burgemeester en wethouders het geld dat ze van de centrale overheid ontvangen voor de uitbetaling van uitkeringen, korten.

De sancties voor uitkeringsgerechtigden zullen ook worden verhoogd. Gemeenten kunnen de uitkering van een uitkeringsgerechtigde momenteel met 20%, vervolgens met 40% en zelfs helemaal stopzetten als hun Nederlands niet verbetert. De eerste twee stappen zouden worden verhoogd naar respectievelijk 25% en 50%.

Aartsen wil ook de criteria voor het voldoen aan de eis aanscherpen. Momenteel kan iemand geacht worden eraan te voldoen omdat hij of zij acht jaar Nederlands onderwijs heeft genoten of geslaagd is voor het inburgeringsexamen.

In plaats daarvan zouden gemeenten moeten toetsen of een gebrekkig Nederlands daadwerkelijk iemand ervan weerhoudt werk te vinden, wat naar verwachting meer mensen onder de regel zal brengen.

De taalvereiste wordt zelden gehandhaafd
. Gemeenten hebben deze sinds de invoering ervan grotendeels geweigerd toe te passen. Uit een onderzoek van NRC van vorig jaar bleek dat slechts twee van de 31 grootste gemeenten in de twee voorgaande jaren een uitkering op grond van de regel hadden geschrapt, en zeven gaven aan dit nooit te zullen doen. Daarop nam het parlement een motie aan waarin het college van burgemeester en wethouders werd opgeroepen de gemeenten te verplichten de regel te handhaven.

Het vorige kabinet had tot wel 17,4 miljoen euro per jaar gereserveerd voor taalonderwijs om gemeenten te helpen bij de toepassing van de regel, maar dat geld is inmiddels geschrapt om tegenslagen elders in de begroting op te vangen, aldus de Telegraaf.

Aartsen is van mening dat er nog voldoende budget over is en dat de aanvragers in de eerste plaats zelf verantwoordelijk zijn voor het verbeteren van hun Nederlands, zo meldde de krant.