Iran: Moskou verwerpt Amerikaanse sancties, Islamabad verduidelijkt zijn standpunt

De nieuwe economische offensief die Washington tegen Iran heeft gelanceerd, veroorzaakt al gemengde reacties onder de partners en buren van Teheran. Terwijl Rusland openlijk het gebruik van unilaterale sancties verwerpt, neemt Pakistan een voorzichtiger houding aan, vooral gericht op het behouden van zijn rol als bemiddelaar tussen Washington en Teheran.

Washington verhoogt de economische druk op Teheran

Op 24 augustus kondigde de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, de lancering aan van de 'Operation Economic Outcast', gepresenteerd door de regering van Donald Trump als een uitgebreide campagne om de laatste inkomstenbronnen van Iran te verstoren, die het land in staat stellen zijn internationale economische netwerken te behouden. De maatregel richt zich met name op digitale activa, technologieën, goud, de luchtvaart en de maritieme transportsector. Washington heeft ook sancties aangekondigd tegen meer dan 60 personen, bedrijven en schepen die verdacht worden van het bijdragen aan de Iraanse olie-inkomsten, het verwerven van gevoelige technologieën of de cyberoperaties van Teheran.

Het doel dat de Verenigde Staten hebben gesteld, is niet alleen druk uit te oefenen op Iran, maar ook op buitenlandse actoren die blijven handelen met de Islamitische Republiek. Washington dreigt ook secundaire sancties uit te breiden naar buitenlandse bedrijven en instellingen die de Iraanse transacties vergemakkelijken.

Deze strategie markeert een verschuiving van de Amerikaanse inspanning naar het economische terrein, terwijl het conflict met Iran in een langdurige fase terechtkomt en diplomatieke pogingen vastlopen.

Moskou verwerpt unilaterale sancties

Rusland heeft snel zijn verzet tegen deze nieuwe offensief getoond. De woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, Maria Zakharova, verklaarde op 27 augustus dat Moskou categorisch het gebruik van unilaterale en dwingende maatregelen verwerpt, die het in strijd acht met het Handvest van de Verenigde Naties.

De Russische diplomaat gaf ook aan dat Moskou van plan is samen te werken met Iran en andere landen om de druk van de internationale sanctieregimes te verminderen. Deze positie past binnen de traditionele diplomatieke lijn van Rusland, dat al jaren de toepassing van extraterritoriale sancties door de Verenigde Staten betwist.

Voorbij de principiële verklaring benadrukt de Russische positie vooral de moeilijkheid voor Washington om een internationale coalitie rond zijn maximale drukstrategie te vormen.

Pakistan verduidelijkt zijn standpunt

De situatie van Pakistan is aanzienlijk anders. Uitspraken die aan Pakistaanse functionarissen werden toegeschreven, waren aanvankelijk geïnterpreteerd als een verwerping van de Amerikaanse sancties en als een bevestiging van de bereidheid van Islamabad om de handelsrelaties met Teheran voort te zetten.

De Pakistaanse autoriteiten hebben echter snel een verduidelijking gegeven. In een verklaring gepubliceerd op 27 augustus gaf Islamabad aan dat deze uitspraken 'verkeerd waren geïnterpreteerd'. Pakistan verduidelijkt dat het principieel geen commentaar geeft op het Amerikaanse sanctieregime tegen Iran en zich onthoudt van een interpretatie daarvan.

Deze nuance is belangrijk: in tegenstelling tot Rusland presenteert Pakistan zich dus niet als een directe tegenstander van de Amerikaanse campagne. Islamabad probeert eerder een bemiddelende rol tussen beide partijen te behouden, met de nadruk op dialoog, de-escalatie en een onderhandelde oplossing.

Deze houding wordt ook verklaard door de geografische nabijheid van Pakistan tot Iran en de risico's die een verslechtering van het conflict met zich meebrengt voor de regionale stabiliteit.

Peking vormt de grootste uitdaging voor Washington

China verschijnt als een van de belangrijkste spanningspunten in de nieuwe Amerikaanse strategie. Peking heeft de unilaterale sancties veroordeeld en verklaard dat zijn economische samenwerking met Iran plaatsvindt binnen het kader van het internationaal recht.

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft ook gewaarschuwd dat het de nodige maatregelen zal nemen om zijn belangen te verdedigen. China blijft inderdaad een belangrijke economische partner van Iran en een essentiële koper van zijn olie.

Washington staat dus voor een dilemma: de druk op Chinese bedrijven die met Iran handelen verhogen, zou de effectiviteit van de sancties aanzienlijk kunnen vergroten, maar zou tegelijkertijd een nieuw front in de Chinees-Amerikaanse relaties kunnen openen.

Deze voorzichtigheid verklaart onder andere waarom grote Chinese financiële instellingen niet direct zijn getroffen in de eerste golf van sancties die door het Amerikaanse ministerie van Financiën zijn aangekondigd. Verschillende analisten schatten in dat Washington voorlopig probeert druk uit te oefenen op Peking zonder een grotere economische confrontatie te provoceren.

Teheran veroordeelt een 'economische oorlog'

Vanuit Iran is de reactie ondubbelzinnig. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft de Verenigde Naties ingeschakeld om de nieuwe Amerikaanse campagne te veroordelen. In een brief aan de secretaris-generaal van de VN, António Guterres, vroeg hij om een internationale reactie tegen de Amerikaanse maatregelen en hun verwerping door de lidstaten. Teheran presenteert deze sancties als een vorm van 'economisch terrorisme' en eist schadevergoeding voor de schade die het aan de Amerikaanse maatregelen toeschrijft.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft ook het idee verworpen dat economische druk zijn land zou kunnen dwingen om toe te geven. Voor de Iraanse autoriteiten zijn de sancties een strategie die al jaren wordt toegepast en die Washington niet in staat heeft gesteld de gewenste politieke veranderingen te bewerkstelligen.

De Straat van Hormuz in het hart van de spanningen

De economische dimensie van deze confrontatie overstijgt ruimschoots de relaties tussen Washington en Teheran. De Straat van Hormuz blijft centraal staan in de internationale zorgen vanwege het belang voor de wereldwijde energie-export.

De langdurige verstoring van de maritieme verkeersstromen in dit gebied beïnvloedt de olie- en gasmarkten en verhoogt de risico's voor de toeleveringsketens. De staten in de regio proberen daarom een duurzame escalatie te vermijden die gevolgen zou kunnen hebben die veel verder reiken dan het Midden-Oosten. Besprekingen waarbij onder andere Oman en Pakistan betrokken zijn, dragen bij aan deze de-escalatie-inspanningen.

In deze context voegen de Amerikaanse sancties een nieuwe dimensie toe aan een crisis die al militair, diplomatiek en energetisch is.

Een Amerikaanse strategie geconfronteerd met tegenstand

De Trump-administratie hoopt dat de financiële druk de Iraanse concessies zal versnellen. Maar de reactie van Moskou, de strategische voorzichtigheid van Islamabad en vooral de weerstand van Peking tonen de grenzen aan van een strategie die steunt op de medewerking van de handelspartners van Iran.

De centrale vraag zal nu zijn hoe de secundaire sancties concreet zullen worden toegepast. Washington moet bepalen hoe ver het bereid is te gaan om buitenlandse actoren te sanctioneren, met het risico spanningen te veroorzaken met enkele van de belangrijkste handelsmachten ter wereld.

Voorlopig toont Rusland een duidelijke oppositie, Pakistan geeft de voorkeur aan bemiddeling en China verdedigt zijn economische belangen. Wat Iran betreft, het weigert publiekelijk toe te geven aan de druk. De nieuwe Amerikaanse offensief opent dus een fase waarin de strijd rond Iran zich zowel afspeelt in de financiële en handelsnetwerken als op het diplomatiek terrein.