Immigratie naar de Verenigde Staten: De rechtsstaat onder druk in het Trump-tijdperk

Tuesday 29 April 2025 - 16:00

met een pen: Azzat Manal

Immigratie naar de Verenigde Staten: De rechtsstaat onder druk in het Trump-tijdperk

Sinds het begin van zijn tweede ambtstermijn heeft Donald Trump een reeks radicale maatregelen doorgevoerd om de immigratie naar de Verenigde Staten drastisch te beperken. Door middel van presidentiële decreten heeft hij geprobeerd de toegang tot het land te beperken, de toelating van vluchtelingen op te schorten en miljoenen illegale immigranten uit te wijzen, waarbij hij zich vaak beriep op verouderde wetten en de uitspraken van Amerikaanse rechtbanken trotseerde.

Al in januari 2025 kondigde hij zijn voornemen aan om de grootste massadeportatie in de Amerikaanse geschiedenis te starten, gericht op ongeveer 11 miljoen zogenaamde "illegale" migranten. Een van zijn eerste daden was het inroepen van een wet uit 1798 om meer dan 200 Venezolanen die ervan verdacht werden bendeleden te zijn, uit te wijzen naar El Salvador, ondanks een ongunstige uitspraak van de rechtbank. Het Witte Huis gaf een "administratieve fout" toe in de zaak van Kilmar Abrego García en weigerde zijn terugkeer.

Op 20 januari 2025 versterkten zes nieuwe presidentiële decreten het systeem. Ze riepen de noodtoestand uit aan de zuidelijke grens, schortten de toelating van vluchtelingen op en herdefinieerden de criteria voor burgerschap. Deze maatregelen, die deels in strijd worden geacht met de federale wetgeving en de internationale verplichtingen van de Verenigde Staten, stuiten op aanzienlijke juridische beperkingen. De herinvoering van het "Remain in Mexico"-programma, waardoor asielzoekers moeten wachten op de behandeling in Mexico, en de afschaffing van de CBP One-app maken toegang tot de asielprocedure vrijwel onmogelijk.

Door de toegang van asielzoekers grotendeels op te schorten, komt de regering-Trump in direct conflict met het Verdrag van Genève van 1951, waarbij de Verenigde Staten partij zijn. Deze beleidskoers stelt de regering bloot aan toenemende binnenlandse en internationale protesten.

Het einde van het CHNV (Cuba, Haïti, Nicaragua, Venezuela Parole Program), dat van kracht is sinds 24 april 2025, heeft meer dan 500.000 mensen hun legale immigratiestatus ontnomen. Deze beslissing heeft geleid tot ernstige bezorgdheid onder activisten voor migrantenrechten. Nu ze geen werkvergunning hebben en met de dreiging van deportatie worden geconfronteerd, moeten deze personen nu dringend op zoek naar legale alternatieven, vaak met de hulp van organisaties zoals Welcome.US.

Hoewel Donald Trump massale deportaties blijft beloven, stuit de uitvoering ervan op tal van obstakels: de procedurele rechten van migranten, de beperkte capaciteit van detentiecentra, de duizelingwekkende kosten van de operaties – naar schatting meer dan 300 miljard dollar – en politieke weerstand in opvangsteden zoals San Francisco en Chicago.

Tegelijkertijd wil Trump ook het geboorterecht afschaffen, dat het Amerikaanse staatsburgerschap garandeert aan iedereen die in het land geboren wordt. Dit principe, vastgelegd in het 14e amendement van de Grondwet, blijft moeilijk te wijzigen zonder een grondwetswijziging. Een eerste presidentieel decreet hiertoe werd geblokkeerd door een federale rechter, die het "ongrondwettelijk" achtte.

Ondanks het afschrikwekkende effect van dit beleid op migrantengemeenschappen, beperken juridische, institutionele en financiële obstakels de uitvoering ervan. Net als tijdens zijn eerste ambtstermijn worstelt Trump om zijn aankondigingen om te zetten in tastbare resultaten. Immigratie blijft daarmee een van de meest explosieve kwesties in de Amerikaanse politiek en onthult de diepe spanningen tussen de uitvoerende macht en de fundamenten van de rechtsstaat.