Honger in Zuid-Afrika bereikt hoogste niveau sinds 2010

08:32

Honger in Zuid-Afrika bereikte in 2025 het hoogste gerapporteerde niveau sinds 2010, wat de voortdurende druk op de huishoudbudgetten benadrukt, ondanks een vertraging van de voedselprijsinflatie. Volgens de Zuid-Afrikaanse Voedselzekerheidsindex 2026 meldde 12% van de huishoudens vorig jaar honger te ervaren, vergeleken met 11,9% in 2024. Het rapport schatte ook dat 14,7% van de bevolking honger ervoer gedurende 2025.

De index, samengesteld door een onderzoeksteam dat economen van de Universiteit van Stellenbosch omvat, registreerde een daling van de algehele voedselzekerheidsscore van het land, van 56,5 punten in 2024 naar 52,6 punten in 2025. De verslechtering wijst op aanhoudende moeilijkheden om ervoor te zorgen dat huishoudens regelmatig voldoende, voedzaam voedsel kunnen verkrijgen.

Onderzoekers identificeerden de druk van voedselprijzen als een belangrijke factor achter de daling. Hoewel de voedselinflatie is vertraagd, zijn de voedselkosten sneller gestegen dan de algehele inflatie in de periode die door het rapport wordt bestreken, wat de mogelijkheid van huishoudens om een adequaat dieet te handhaven verzwakt. De beschikbaarheid van voedsel en de toegang tot een gevarieerd dieet waren relatief stabiel, maar deze indicatoren waren niet genoeg om de toenemende financiële druk op gezinnen te compenseren.

De druk op de financiën van huishoudens strekt zich verder uit dan alleen boodschappen. In maart was huisvesting en nutsvoorzieningen goed voor 39% van de totale inflatie, terwijl voedsel 19% bijdroeg, volgens de cijfers die in de index worden genoemd. Deze concurrerende uitgaven laten veel huishoudens met minder geld over voor voedsel, transport, gezondheidszorg en andere essentiële behoeften.

De voedselinflatie vertraagde tot 1% in juni, maar lagere prijsstijgingen betekenen niet noodzakelijk dat voedsel betaalbaar is geworden voor gezinnen wiens inkomens niet gelijke tred hebben gehouden met de cumulatieve stijging van de levensonderhoudskosten. Huishoudens die al financiële moeilijkheden ondervinden, kunnen blijven worstelen, zelfs wanneer de inflatie daalt.

Landelijke huishoudens die door vrouwen worden geleid, werden geïdentificeerd als een van de groepen die bijzonder hoge niveaus van kwetsbaarheid ervaren. Het aandeel van deze huishoudens dat onder de voedselarmoedegrens leeft, steeg van 38,4% in 2023 naar 41,7% in 2025. De cijfers onderstrepen de ongelijke effecten van voedselonzekerheid, vooral waar een beperkt inkomen en minder economische kansen de toegang tot adequate voeding beperken.

De index benadrukte ook verschillen tussen provincies. Limpopo registreerde relatief sterkere resultaten, terwijl Noord-Kaap en Noordwest lagere scores ontvingen te midden van verslechterende honger en afnemende dieetdiversiteit. Dergelijke regionale ongelijkheden suggereren dat voedselonzekerheid niet alleen wordt gevormd door nationale economische omstandigheden, maar ook door verschillen in huishoudbronnen en lokale omstandigheden.

Veranderende koopgewoonten bieden een andere indicatie van de druk op consumenten. Meer huishoudens zouden overgaan op kleinere verpakkingen en goedkopere voedselproducten om hun beperkte budgetten te beheren. Hoewel deze keuzes kunnen helpen om de directe uitgaven te verlagen, kunnen ze ook de dieetvariëteit beperken en in sommige gevallen de voedingskwaliteit van maaltijden verminderen.

De bevindingen roepen bredere zorgen op over de relatie tussen levensonderhoudskosten, armoede en de volksgezondheid in Zuid-Afrika. Het aanpakken van honger vereist meer dan alleen het vertragen van voedselinflatie: de koopkracht van huishoudens, toegang tot betaalbare voedzame producten en ondersteuning voor kwetsbare gemeenschappen blijven belangrijke factoren in het verbeteren van de voedselzekerheid. De index van 2026 suggereert dat, ondanks enige verlichting van de prijsdruk, veel gezinnen nog steeds aanzienlijke barrières ondervinden bij het verkrijgen van een adequaat dieet.