Groener groen? Amsterdam besluit pesticiden vaarwel te zeggen

Friday 06 February 2026 - 11:54

De gemeente Amsterdam heeft besloten om voor haar parken, kantoren en openbare ruimtes alleen nog maar biologische planten aan te schaffen, vanwege toenemende bezorgdheid over de effecten van pesticiden op bewoners, insecten en bijen.

De stad, de eerste in Nederland die volledig pesticidevrij is, heeft 70.000 m² openbare ruimte gevuld met bloembakken, bomen en andere beplanting. In januari kondigde de stad aan dat ze voortaan alleen nog maar "gifvrije" planten zal aanschaffen.

“Ik maak me grote zorgen over de biodiversiteit in de stad en het idee dat giftige stoffen uiteindelijk in de grond en op mensen en dieren terecht kunnen komen”, aldus Melanie van der Horst, hoofd openbare ruimte en groenvoorziening. “Het duurt veel te lang voordat de markt gifvrij is. Dus dacht ik: vanaf nu maken we onze eigen afspraken met de marktkramers.”

In Nederland wordt zo'n 28.000 hectare grond gebruikt voor de teelt van bloemen, planten en bollen – waarvan de helft voor de tulpenteelt. Volgens het CBS worden er jaarlijks zo'n zeven miljard bollen geëxporteerd, een handel die in 2022 meer dan € 1 miljard waard was.

Hoewel de hoeveelheid pesticiden die in de landbouw wordt gebruikt om schimmels, onkruid en insecten te bestrijden sinds 2020 met een vijfde is gedaald , wordt meer dan de helft daarvan nog steeds gebruikt voor slechts twee gewassen: aardappelen en lelies.

De controle op de handel in lelies neemt met name toe. Zo heeft een groep inwoners van Limburg vorig jaar een gerechtelijk bevel verkregen om een lokale kweker te verbieden lelies te planten. De rechter oordeelde dat er "een reële kans op schade" bestond voor de gezondheid van de inwoners en hun kinderen.

Lelieveld

Marijn Kingma, de advocaat van Höcker Advocaten die de groep vertegenwoordigt, zei dat de bewoners zich zorgen maakten toen ze lazen dat het RIVM adviseert om kinderen en huisdieren binnen te houden, ramen te sluiten en de was op te bergen tijdens het spuiten met pesticiden.

“Een van mijn cliënten belde de GGD [gezondheidsdienst] met de vraag: 'Wat gebeurt er als de boer weg is? Moet ik dan de glijbaan in mijn tuin schoonmaken?'”

Ze konden haar geen antwoord geven. "Ze zei: 'Dit is waanzinnig, want ze zeggen dat er zo'n risico is dat ik mijn kinderen naar binnen moet halen. Maar wanneer is het daarna weer veilig? En wordt het ooit nog veilig?'"

Na het lezen van wetenschappelijke artikelen, nieuwsberichten en waarschuwingen van sommige specialisten , raakten ze bezorgd over mogelijke neurologische effecten die nog niet waren onderzocht. Professor Bas Bloem, neuroloog aan het Radboud Universitair Medisch Centrum, is van mening dat – met name bij ‘luxeproducten’ zoals bloemen – veelgebruikte onkruidverdelgers zoals glyfosaat verboden zouden moeten worden totdat de veiligheid ervan is bewezen.

"Er is 40 jaar onderzoek met eensluidend bewijs uit epidemiologie, toxicologie, dierstudies en andere onderzoeksgebieden dat er consistent op wijst dat pesticiden een van de factoren zijn die mogelijk bijdragen aan de ziekte van Parkinson", vertelde hij aan Dutch News. "Pesticiden zijn niet de enige oorzaak van Parkinson, maar er is brede consensus dat ze tot de verschillende omgevingsfactoren behoren die gezamenlijk bijdragen aan het ontstaan van deze ziekte."

Het is, zo zei hij, de snelst groeiende neurodegeneratieve aandoening ter wereld. "Dit wil niet zeggen dat de momenteel gebruikte pesticiden een definitieve oorzaak van Parkinson zijn, maar de veiligheid ervan is nooit bewezen", zei hij.

Dichtbevolkt

Volgens onderzoeksjournalisten Ton van der Ham en Vincent Harmsen van het Zembla-programma wonen in het dichtbevolkte Nederland een miljoen mensen binnen 250 meter van een veld.

Hans van Boven, woordvoerder van de Ctgb, de Britse instantie voor pesticidenonderzoek, vertelde aan Dutch News dat er momenteel een lacune in de testen is. "Op dit moment beoordelen we zoveel mogelijk aspecten, en wanneer we een stof goedkeuren, kijken we of er neurologische effecten zichtbaar zijn", aldus van Boven.

"Wat betreft het risico op de ziekte van Parkinson, daar kijken we niet specifiek naar. We willen dit wel doen, maar daarvoor hebben we een Europees kader nodig. Daarom hebben we een verzoek ingediend bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid om er een te ontwikkelen."

Hij zei echter dat, hoewel het standpunt van het bedrijf was dat alle geteste producten veilig te gebruiken zijn, lokale overheden vrij zijn om hun eigen beslissingen te nemen. "Er kunnen andere redenen zijn waarom een gemeente of een provincie bijvoorbeeld geen bloembollen wil laten kweken," zei hij.

“Het gaat hier niet zozeer om het veilige gebruik van stoffen, maar je zou – om politieke redenen – kunnen zeggen dat je niet wilt dat er binnen 50 meter van een woonwijk of binnen 50 meter van een schoolplein chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Dat is een politieke afweging, geen toxicologische. En overheden kunnen die afweging maken.”