Frankrijk en Spanje hebben sterke percepties van antisemitisme in nieuwe Israëlische enquête

Drie jaar na de aanvallen van 7 oktober 2023 lijkt de Israëlische perceptie van Europa een aanzienlijke transformatie te hebben ondergaan, waarbij zorgen over antisemitisme nu nauw verweven zijn met een bredere herbeoordeling van de politieke en culturele nabijheid van het continent.

Een enquête uit 2026 uitgevoerd door Kantar voor het Europees Forum aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem toonde aan dat 54% van de Israëlische respondenten Frankrijk en hetzelfde percentage Spanje identificeerde als de meest antisemitische Europese landen. Het Verenigd Koninkrijk volgde met 29%.

De cijfers meten perceptie in plaats van een objectieve beoordeling van de antisemitismecijfers in elk land. Ze wijzen echter op een toenemende kloof tussen de Israëlische houdingen en het beeld van Europa als een traditioneel nauwe politieke en culturele partner.

Een groeiend gevoel van afstand tot Europa

De enquête suggereert dat de verandering verder gaat dan alleen de percepties van antisemitisme. Slechts 18% van de respondenten beschrijft Israël nu als cultureel en politiek dichter bij Europa, terwijl 42% het land steviger binnen de Midden-Oosterse sfeer plaatst.

De houding ten opzichte van de Europese Unie is ook verzwakt. Slechts 27% van de ondervraagde Israëli's beschouwde de EU als een succes, vergeleken met 57% in 2022. Ondertussen wees 35% de stelling af dat de unie over het algemeen als succesvol kan worden beschouwd.

De verschuiving komt tegen de achtergrond van een bredere verslechtering van de relaties en percepties na de aanvallen van 7 oktober en de oorlog die volgde in Gaza. Europese regeringen en publieke opinies hebben verschillende posities aangenomen over het conflict, wat bijdraagt aan steeds verder uiteenlopende percepties aan beide zijden.

Duitsland blijft een belangrijke uitzondering

Ondanks de algehele verslechtering van de sentimenten, zien Israëli's niet alle Europese landen op dezelfde manier.

Duitsland werd door 43% van de Israëlische respondenten geïdentificeerd als een land dat als vriendelijk tegenover Israël wordt beschouwd, gevolgd door Hongarije met 37% en Polen met 21%. Deze bevinding benadrukt een complexer beeld dan een algemene afwijzing van Europa.

De positie van Duitsland is bijzonder opmerkelijk gezien de langdurige nadruk van het land op zijn historische verantwoordelijkheid na de Holocaust en zijn relatie met Israël. Tegelijkertijd blijven de Israëlische percepties van het binnenlandse politieke landschap van Duitsland gemengd, met zorgen over de groei van de extreemrechtse Alternative für Deutschland die ook in de enquête zijn vastgelegd.

Israëli's zien hun land steeds meer als veiliger voor Joden

Een andere opvallende kloof betreft de percepties van Joodse veiligheid.

Ongeveer 71% van de ondervraagde Israëli's zei dat Israël een veiligere plek voor Joden was dan Europa. Dit standpunt staat in contrast met de antwoorden van Europeanen in de vier onderzochte landen: slechts 25% van de Franse respondenten, 27% van de Duitsers, 24% van de Britten en 35% van de Polen deelden de beoordeling dat Israël veiliger is voor Joden.

De divergentie illustreert hoe verschillend veiligheid wordt waargenomen binnen Israël en in heel Europa, vooral na jaren gekenmerkt door oorlog, politieke polarisatie en hernieuwde zorgen over antisemitisme.

Europese instellingen hebben ook wijdverbreide bezorgdheid over het fenomeen gedocumenteerd. Een Eurobarometer van de Europese Commissie uit 2026 toonde aan dat 55% van de Europeanen antisemitisme als een probleem in hun land beschouwde, terwijl 47% geloofde dat het in de afgelopen vijf jaar was toegenomen.

Bezorgdheid over de toekomst van Joods leven in Europa

Israëlische pessimisme over de toekomst van Joodse gemeenschappen op het continent is ook toegenomen.

Volgens de enquête uit 2026 gelooft 69% van de Israëli's dat de situatie van Joden in Europa zal verslechteren, vergeleken met 53% in 2022. Het resultaat suggereert dat zorgen over antisemitisme niet langer alleen worden gezien door de lens van geïsoleerde incidenten, maar steeds meer als onderdeel van een bredere vraag over de langetermijnvooruitzichten van Joods leven in Europa.

De perceptie komt te midden van gedocumenteerde zorgen onder de Europese Joodse gemeenschappen zelf. Een eerder gepubliceerde enquête, gefinancierd door de EU, toonde aan dat grote delen van de Joodse respondenten antisemitisme hadden ervaren of getuige waren geweest en dat velen geloofden dat het probleem vaker voorkwam.

Israëlische identiteit versterkt, maar verschillen blijven bestaan

De enquête registreert ook een merkbare verandering in hoe Israëli's hun eigen identiteit zien.

Onder Joodse Israëli's zei 48% dat hun Israëlische identiteit sterker was geworden in de drie jaar na 7 oktober, terwijl slechts 10% zei dat deze was verzwakt. Het beeld was anders onder Arabische burgers van Israël: 37% zei dat hun gevoel van verbondenheid met Israël was verzwakt, vergeleken met 18% die zei dat het was versterkt.

Het contrast wijst op significante verschillen binnen de Israëlische samenleving zelf. De steeds meer Midden-Oosterse zelfdefinitie van het land vertegenwoordigt daarom niet noodzakelijk een uniforme verschuiving over alle bevolkingsgroepen heen.

Een veranderende relatie met het Europese project

Gecombineerd suggereren de bevindingen dat de periode na 7 oktober meer heeft veranderd dan alleen de perceptie van Israël van individuele Europese landen. Het heeft ook invloed gehad op hoe Israëli's de plaats van hun land in de bredere wereld begrijpen.

De hoge scores van Frankrijk en Spanje in de antisemitisme-perceptievraag zijn daarom een element van een breder patroon: afnemend vertrouwen in de Europese Unie, een verhoogde identificatie met het Midden-Oosten en groeiend pessimisme over de toekomst van Joodse gemeenschappen in Europa.

De enquête werd geleid door professor Gisela Dachs en uitgevoerd door Kantar. De Israëlische component omvatte 502 respondenten uit de algemene bevolking, 250 Arabische Israëli's en 251 ultraorthodoxe deelnemers. In Europa werden 1.000 mensen ondervraagd in elk van Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Polen. De gerapporteerde foutmarge was 3,1%. Het Israëlische veldwerk vond plaats in mei 2026, terwijl de Europese enquêtes in juni en juli werden uitgevoerd.

In plaats van vast te stellen welke Europese landen objectief meer of minder antisemitisch zijn, bieden de resultaten een momentopname van hoe Israëli's Europa momenteel waarnemen. Die onderscheiding is significant: percepties zelf kunnen diplomatieke betrekkingen, publieke houdingen en het gevoel van veiligheid dat Joodse gemeenschappen aan beide zijden van de Middellandse Zee ervaren, beïnvloeden.