Een splitsing binnen Wilders' PVV vergroot de mogelijkheden voor een minderheidscoalitie

Thursday 22 January 2026 - 13:15

De splitsing binnen de extreemrechtse PVV, nadat zeven van haar parlementsleden een afsplitsingspartij vormden, zou kansen kunnen creëren voor de nieuwe regering. Die zal namelijk de steun van de oppositie nodig hebben om haar wetgeving door het parlement te loodsen.

De nieuwe fractie, onder leiding van Gidi Markuszower, gaf aan dat ze zaken wilde doen met het minderheidskabinet van D66, CDA en VVD – in schril contrast met PVV-leider Geert Wilders, die vorige week een uitnodiging voor een kopje koffie met de coalitiepartijen afsloeg.

Wilders' "harde oppositie" was een van de redenen die de zeven parlementsleden noemden voor hun vertrek uit de partij, samen met het verlies van 11 zetels bij de algemene verkiezingen en het niet lukken om een ledenstructuur op te zetten.

"Het land wil oplossingen zien, geen kritiek", zeiden de parlementsleden. "De PVV is meer dan één man met een Twitteraccount en we kunnen veel meer bereiken dan alleen felle kritiek op de islam."

De parlementsleden, van wie velen in oktober voor het eerst werden gekozen, hebben aangegeven dat ze Rianne Letschert, die de onderhandelingen over de vorming van de volgende regering leidt, volgende week willen ontmoeten.

D66-leider en toekomstig premier Rob Jetten reageerde voorzichtig positief op het idee. "Als een nieuwe parlementaire partij constructief met ons wil samenwerken, creëert dat kansen", zei hij.

Constructieve partijen

“De vraag is welke koers de nieuwe partij zal varen. Dat zullen we de komende maanden wel zien.”

Dilan Yesilgöz, leider van de rechts-liberale VVD, zei: "Het betekent dat er meer ruimte is om rond te kijken en te zien of er constructieve partijen zijn die met ons kunnen meedenken."

De leider van de Christendemocraten, Henri Bontenbal, gaf de voorkeur aan een afwachtende houding. "Het hangt ervan af wat ze gaan doen," zei hij. "Ik zou niemand deze ellende toewensen en ik ga niet op andermans graf dansen."

Bontenbal benadrukte dat de PVV, zelfs met 19 zetels, nog steeds een "substantiële oppositiepartij" zal zijn, maar dat de splitsing betekent dat het niet langer de grootste fractie buiten de coalitie is.

Die eer valt nu toe aan de linkse alliantie GroenLinks-PvdA, waarvan leider Jesse Klaver sceptisch stond tegenover de belofte van de Markuszower-fractie om constructiever te zijn. "Ik moet eerst zien wat dit oplevert", zei hij.

De andere partijen aan de harde rechterflank, FVD en JA21, hebben aangegeven geen interesse te hebben in een fusie met de voormalige PVV-parlementsleden, maar nauwe samenwerking is wel te verwachten.

Rechts alternatief

D66 en CDA hebben samenwerking met de PVV of FVD uitgesloten, maar een combinatie van JA21 en de Markuszower-groep zou 16 zetels opleveren en daarmee een levensvatbaar rechts alternatief voor GL-PvdA vormen. Dat zal Yesilgöz aanspreken, die campagne voerde met de belofte om de partij van Klaver buiten het kabinet te houden.

Opiniepeilingen sinds de verkiezingen laten zien dat de steun voor de PVV sterk is afgenomen. Een onderzoek van Maurice de Hond, dat afgelopen weekend werd gepubliceerd voordat de splitsing werd aangekondigd, voorspelde dat de partij van Wilders slechts 17 zetels zou winnen.

De grootste winnaar was FVD, dat naar verwachting zijn zetelaantal zal verdubbelen tot 14, terwijl JA21 er 11 zal winnen, een toename van twee. Het totaal aantal zetels voor het extreemrechtse blok bleef ongewijzigd op 42, oftewel 29% van het electoraat.