De coalitiepartijen hopen de nieuwe Nederlandse regering in maart te kunnen beëdigen

Thursday 15 January 2026 - 13:15

De volgende Nederlandse regering zou eind februari al kunnen aantreden, nadat oppositiepartijen hebben aangegeven dat ze de vorming van een minderheidscoalitie met D66, CDA en VVD niet in de weg zullen staan.

De meeste grote oppositiepartijen gaven aan niet tegen de installatie van het nieuwe kabinet te zullen stemmen, waarmee de weg vrijgemaakt werd voor de drie partijen om door te gaan naar de volgende fase: het opstellen van een coalitieakkoord en het benoemen van ministers.

Maar de nieuwe regering, onder leiding van D66-leider Rob Jetten, zal flinke tegenwind ondervinden bij het doorvoeren van wetgeving in het parlement. Oppositiegroepen aan zowel de linker- als de rechterkant zullen waarschijnlijk een hoge prijs eisen voor hun steun.

De partijen hopen een nieuwe coalitie te vormen om te voorkomen dat de onderhandelingen botsen met de campagne voor de lokale verkiezingen op 18 maart.

Een minderheidsregering was de enige haalbare optie nadat de rechtse VVD weigerde terug te komen op haar verkiezingsbelofte om geen regering te vormen met de linkse alliantie GL-PvdA, terwijl D66 weigerde de extreemrechtse JA21 in de coalitie op te nemen.

“Risicovol experiment”

GL-PvdA-leider Jesse Klaver noemde de minderheidscoalitie een "riskant experiment in turbulente tijden", maar zei dat zijn partij een "verantwoordelijke" houding ten opzichte van de oppositie zou aannemen. "We zullen er alles aan doen om Nederland vooruit te helpen", zei hij.

De grootste oppositiepartij, de extreemrechtse PVV van Geert Wilders, heeft elke vorm van constructieve oppositie de kop ingedrukt. Wilders sloeg dinsdag een uitnodiging af om Rianne Letschert, die de coalitiebesprekingen voorzit, te ontmoeten en plaatste zijn antwoord in plaats daarvan op sociale mediasite X.

“De PVV zal op geen enkele wijze meewerken aan de afbraak van Nederland”, twitterde hij . “Hoe korter Jetten premier is, hoe beter!”

De 20 zetels van GL-PvdA vormen de meest directe route naar een meerderheid voor het kabinet, dat momenteel 10 zetels tekortkomt. Klavers partij is ook de grootste fractie in de Senaat, waar de drie coalitiepartners de steun van 16 oppositieleden nodig hebben om wetgeving aan te nemen.

De relatie tussen GL-PvdA en de VVD is echter verzuurd na een verkiezingscampagne waarin VVD-leider Dilan Yesilgöz beweerde dat de linkse partij GroenLinks was geïnfiltreerd door extremisten.

Yesilgöz had gehoopt de rechtse JA21 als vierde coalitiepartner binnen te halen, wat het kabinet 75 zetels zou hebben gegeven, maar die optie werd geblokkeerd door Jetten, die zei dat het "niet verstandig was, gezien alles wat er moet gebeuren".

Uitgavenplannen

JA21-leider Joost Eerdmans zei dat zijn partij constructief zou zijn, maar waarschuwde: "Als we pijnlijke keuzes moeten maken, verwachten we daar iets voor terug."

Dat zal waarschijnlijk concessies betekenen op gebieden zoals klimaatverandering en immigratie, waar de progressief-liberale D66 en de hardline conservatieve JA21 lijnrecht tegenover elkaar staan.

De coalitiepartijen zullen ook op weerstand stuiten met betrekking tot hun uitgavenplannen, waarbij ze bezuinigingen moeten doorvoeren om te kunnen investeren in defensie en zo te voldoen aan de nieuwe NAVO-norm van 3,5% van het bbp.

Alle drie de partijen zijn voorstander van bezuinigingen op de gezondheidszorg en sociale voorzieningen, maar het verkiezingsprogramma van GL-PvdA bevatte ook toezeggingen om de uitgaven voor de gezondheidszorg te verhogen, het minimumloon te verhogen en de duur van de werkloosheidsuitkering te verlengen tot twee jaar.

GL-PvdA stelt dat het geld beter opgehaald kan worden door de vermogensbelasting te verhogen en de inkomstenbelastingaftrek op hypotheken af te schaffen – een belastingvoordeel voor huiseigenaren dat de VVD met hand en tand verdedigt.

De leider van de christendemocraten, Henri Bontenbal, opperde dat sommige ministersposten door oppositiepartijen zouden kunnen worden ingevuld, maar dit idee werd onmiddellijk door partijleiders verworpen.

Eerdmans noemde het plan "opmerkelijk", terwijl Klaver zei: "We gaan geen overeenkomst uitvoeren die we niet zelf hebben onderhandeld."

Jan Struis, leider van de partij 50Plus, die opkomt voor de rechten van gepensioneerden, zei ook dat hij er geen belang bij had om ministers te leveren. "We hebben al genoeg aan ons hoofd", zei hij.