Australië en Tasmanië als potentiële veilige havens in een wereldwijde catastrofe

Als een catastrofe op wereldschaal de systemen die het moderne leven ondersteunen zou verstoren, kan geografie een belangrijke factor worden bij het bepalen welke samenlevingen in staat zijn om te overleven. Onderzoekers die catastrofale scenario's bestuderen, hebben Australië, en met name Tasmanië, geïdentificeerd als plaatsen met verschillende kenmerken die de veerkracht in geval van een grote wereldwijde crisis zouden kunnen versterken.

Het onderzoek, geleid door Florian Ulrich Jehn van de Goethe-universiteit Frankfurt en gepubliceerd in het tijdschrift Global Sustainability, richt zich niet op het vinden van een perfecte toevluchtsoord, maar op het begrijpen van welke samenlevingen in staat zouden kunnen zijn om essentiële diensten te behouden tijdens extreme verstoringen. De overwogen scenario's omvatten nucleaire conflicten, pandemieën, asteroïde-invloeden, vulkaanuitbarstingen, cyberaanvallen en ernstige geomagnetische stormen.

Australië valt op vanwege een combinatie van geografische, agrarische en energiegerelateerde voordelen. De afstand tot veel belangrijke geopolitieke brandhaarden kan in sommige scenario's een zekere mate van bescherming bieden, terwijl het grote grondgebied, de aanzienlijke voedselproductie en de toegang tot energiebronnen kunnen helpen om de afhankelijkheid van internationale leveringen te verminderen.

Tasmanië biedt een aanvullende combinatie van kenmerken. Als een eiland met een gematigd klimaat en een aanzienlijke agrarische sector, zou het voordelen kunnen hebben als de wereldwijde handelsnetwerken ernstig verstoord zouden worden. De scheiding van het vasteland van Australië zou ook de blootstelling aan bepaalde risico's kunnen beperken, hoewel isolatie niet automatisch veiligheid garandeert.

Het uitgestrekte grondgebied van Australië zou een andere vorm van veerkracht kunnen bieden door het mogelijk te maken om bevolkingen en economische activiteiten te verplaatsen als bepaalde gebieden moeilijk bewoonbaar zouden worden. Dergelijke flexibiliteit kan belangrijk worden tijdens langdurige noodsituaties waarin infrastructuur en leveringsnetwerken ongelijkmatig beschadigd zijn.

Andere landen zijn ook geïdentificeerd als landen die kenmerken hebben die de veerkracht onder bepaalde catastrofale scenario's zouden kunnen ondersteunen. Nieuw-Zeeland, Argentinië, Brazilië, Uruguay en Chili bezitten combinaties van agrarische capaciteit, natuurlijke hulpbronnen, geografische afstand en relatief grote gebieden die hen zouden kunnen helpen om met verstoringen om te gaan. Tegelijkertijd heeft elk zijn eigen kwetsbaarheden, waaronder aardbevingen, vulkanische activiteit, tsunami's, politieke instabiliteit of sociale ongelijkheden.

Het onderzoek benadrukt een belangrijk paradox rondom geografische isolatie. Ver weg zijn van potentiële conflictgebieden of dichtbevolkte regio's kan bescherming bieden, maar isolatie kan ook een zwakte worden wanneer de internationale handel instort. Moderne samenlevingen zijn sterk afhankelijk van wereldwijde toeleveringsketens voor medicijnen, brandstof, kunstmest, reserveonderdelen, technologie en industriële apparatuur.

Om die reden is binnenlandse toegang tot voedsel en energie slechts één onderdeel van veerkracht. Onderzoekers benadrukken ook het belang van effectieve instellingen, sociale cohesie, beperkte corruptie en beheersbare niveaus van ongelijkheid. De verdeling van productiecapaciteiten en essentiële diensten is evenzeer van belang, aangezien afhankelijkheid van één energiecentrale, fabriek, haven of andere kritieke faciliteit een grote kwetsbaarheid kan creëren.

Grote steden kunnen in extreme scenario's voor bijzondere uitdagingen komen te staan. Hun hoge bevolkingsdichtheid betekent dat miljoenen mensen afhankelijk zijn van continue leveringen van voedsel, water, brandstof, medicijnen en andere noodzakelijke zaken. Een langdurige onderbreking van transportnetwerken zou daarom enorme druk op stedelijke bevolkingen kunnen uitoefenen, zelfs in landen met aanzienlijke nationale hulpbronnen.

Rusland daarentegen heeft afhankelijk van het scenario verschillende kwetsbaarheden. Een nucleair conflict zou het land blootstellen aan aanzienlijke strategische risico's, terwijl bestuursuitdagingen, corruptie en ongelijkheid ook van invloed kunnen zijn op de mogelijkheid om sociale stabiliteit te handhaven tijdens een langdurige crisis.

Het Verenigd Koninkrijk illustreert een ander ingewikkeld geval. De eilandgeografie biedt een natuurlijke mate van scheiding, terwijl het gezondheidszorgsysteem en de wetenschappelijke capaciteiten belangrijke voordelen kunnen bieden, vooral tijdens gezondheidsnoodsituaties. Echter, de strategische betekenis en militaire positie zouden het blootstellen aan geopolitieke risico's kunnen maken, terwijl de afhankelijkheid van internationale toeleveringsketens problematisch kan worden als de wereldwijde handel ernstig wordt verstoord.

Technologie biedt ook geen absolute bescherming. Krachtige geomagnetische stormen kunnen bijvoorbeeld elektriciteitsnetten, communicatie en digitale infrastructuur verstoren. Een sterk verbonden technologisch systeem kan daarom een aanvullende kwetsbaarheid worden wanneer kritieke netwerken op grote schaal worden beschadigd.

Het onderzoek wijst uiteindelijk geen enkel land aan als gegarandeerd om een wereldwijde catastrofe te overleven. In plaats daarvan suggereert het dat veerkracht afhangt van een combinatie van geografie, hulpbronnen, infrastructuur, governance en het vermogen van gemeenschappen om zich aan te passen.

In een werkelijk wereldwijde crisis kan het belangrijkste voordeel daarom niet simpelweg het wonen op een afgelegen locatie zijn. De capaciteit om essentiële goederen lokaal te produceren, betrouwbare instellingen te handhaven, sociale cohesie te behouden en zich snel aan te passen aan veranderende omstandigheden kan net zo belangrijk blijken te zijn als fysieke afstand van de bron van een ramp.